احتمالاً بیشتر ما تاکنون بارها با کیو آر کد (QR Code) روبهرو شدهایم و دلیل آن هم مزایای فراوان این فناوری، بهویژه دسترسی آسان به آن است. امروزه قابلیت اسکن کدهای QR بهصورت پیشفرض در بسیاری از گوشیهای هوشمند وجود دارد و ساخت این کدها نیز هزینه بسیار کمی دارد. علاوه بر این، کیو آر کدها هم در دنیای فیزیکی و هم در فضای دیجیتال کاربرد دارند.
به همین دلیل، این روزها برای مشاهده منوی رستوران، دریافت اطلاعات یک محصول یا به اشتراک گذاشتن آدرس سایت یا اطلاعات تماس، احتمالاً از یک کد QR استفاده میکنید. این کدها حتی برای مرتبسازی وسایل داخل گاراژ، مدیریت رویدادها و انجام پرداختهای دیجیتال نیز کاربرد دارند. برخی دولتها، از جمله دولت اسپانیا، نیز از کیو آر کد بهعنوان روشی امن برای تأیید هویت کاربران در خدمات آنلاین دولتی استفاده میکنند.
با توجه به اینکه این کدها بسیار رایج شدهاند، شاید کمتر کسی به معنای نام آنها فکر کند. اما آیا تاکنون از خود پرسیدهاید که «QR» مخفف چیست؟ در واقع، «QR» مخفف عبارت Quick Response به معنای «پاسخ سریع» است؛ نامی که کاملاً با عملکرد این فناوری هماهنگ است، زیرا نسبت به تایپ کردن آدرس وب یا اطلاعات دیگر، زمان بسیار کمتری از شما میگیرد. با وجود اینکه امروزه این فناوری تقریباً در سراسر جهان استفاده میشود، اما ریشه آن به یک صنعت کاملاً مشخص بازمیگردد.
کیو آر کد از کجا آمده است؟
تاریخچه کیو آر کد با شرکت خودروسازی ژاپنی Toyota گره خورده است. البته تویوتا مستقیماً این فناوری را اختراع نکرد، بلکه یکی از شرکتهای زیرمجموعه آن به نام Denso Corporation خالق آن بود. مهندسی ژاپنی به نام ماساهیرو هارا (Masahiro Hara) و تیمش در شرکت Denso Wave ابتدا کدهای QR را برای ردیابی قطعات خودرو در کارخانهها طراحی کردند.
پیش از ظهور کدهای کیو آر، کارخانهها از بارکدهای معمولی استفاده میکردند، اما با پیشرفت روشهای تولید، محدودیتهای این بارکدها بیش از پیش آشکار شد. از آنجا که بارکدها تنها امکان ذخیره حدود ۲۰ کاراکتر را داشتند، کارکنان مجبور بودند روزانه هزاران بارکد را اسکن کنند و همین موضوع باعث کند شدن روند تولید میشد. علاوه بر این، بارکدها حداقل اندازه مشخصی داشتند و نمیشد آنها را به اندازه کافی کوچک چاپ کرد تا روی قطعات کوچکتر نصب شوند. کیو آر کدها هر دو مشکل را برطرف کردند؛ آنها میتوانستند اطلاعات بیشتری را در فضای کوچکتری ذخیره کنند و در عین حال با سرعت بیشتری نیز خوانده شوند.
کدهای QR همچنین برای محیطهای صنعتی کاربردیتر هستند، زیرا حتی اگر بخشی از آنها از بین رفته باشد یا با گریس و روغن پوشانده شده باشد، باز هم معمولاً قابل اسکن هستند. بدون شک، نوآوری «هارا» و تیمش فقط باعث بهبود فرآیند تولید در کارخانهها نشد، بلکه استفاده از بسیاری از خدمات روزمره را نیز برای همه ما آسانتر کرد. البته همانطور که کیو آر کد بسیاری از مشکلات را حل کرد، چالشهای جدیدی نیز به وجود آورد؛ بهویژه در زمینه امنیت کاربران.
نکات ایمنی هنگام استفاده از کدهای QR
یکی از مهمترین نقاط ضعف کیو آر کد این است که هنگام اسکن آنها با دوربین گوشی، همیشه نمیتوانید پیش از باز کردن لینک، از مقصد آن مطمئن شوید. کلاهبرداران از این ویژگی سوءاستفاده میکنند و گاهی با استفاده از کد کیو آر، کاربران را به دانلود برنامههای جعلی یا ورود به وبسایتهای تقلبی هدایت میکنند؛ سایتهایی که معمولاً اطلاعات شخصی یا مشخصات کارت بانکی را از کاربران درخواست میکنند.
به همین دلیل، اسکن کردن کدهای QR ناشناس میتواند خطرات مختلفی به همراه داشته باشد. بهتر است از اسکن کردن کدهایی که به آنها اعتماد ندارید، مانند کدهایی که در مکانهای عمومی نصب شدهاند یا روی بستههایی از فرستندگان ناشناس قرار دارند، خودداری کنید. همچنین اگر از طریق یک کیو آر کد به صفحه دانلود یک برنامه هدایت شدید، تا زمانی که از سازنده آن اطمینان ندارید، بهتر است آن را نصب نکنید؛ بهویژه اگر در فروشگاههای رسمی اپلیکیشن در دسترس نباشد.
اگر هم از کیو آر کد برای پرداخت استفاده میکنید، پیش از انتقال وجه حتماً مشخصات گیرنده را بررسی کنید. از سوی دیگر، اگر گوشی در دسترس شما نیست یا میخواهید با احتیاط بیشتری عمل کنید، میتوانید کد QR را با استفاده از برنامههای مخصوص، افزونههای مرورگر Chrome یا سرویسهای آنلاین روی لپتاپ نیز اسکن کنید. در برخی موارد، این ابزارها حتی به شما اجازه میدهند قبل از باز کردن لینک، مقصد آن را مشاهده و بررسی کنید.
با وجود تمام این نکات، کیو آر کدها همچنان کاربردهای امن و مفید زیادی دارند که میتوانید با خیال راحت در خانه از آنها استفاده کنید. یکی از کاربردهای جالب آنها تبدیل رمز عبور شبکه Wi-Fi به یک کد QR است؛ به این ترتیب، دیگر لازم نیست هر بار رمزهای طولانی و پیچیده وایفای را برای مهمانان تایپ کنید یا آنها را با صدای بلند بخوانید.
