شاید بسیاری از مردم تصور کنند که اینترنت و سایر روشهای ارتباطات دیجیتال امروزی، عمدتاً از طریق ماهوارهها انجام میشوند؛ اما واقعیت اینطور نیست. اینترنت شبکهای گسترده و جهانی از شبکههای کامپیوتری بههمپیوسته است که در سراسر جهان پراکنده شدهاند. برای برقراری بیشتر ارتباطات میان قارهها، ماهوارهها نقش اصلی را ایفا نمیکنند. در عوض، انسانها سالهاست کابلهای ارتباطی را در کف اقیانوسها نصب میکنند. قدمت این کار به سال ۱۸۵۸ میلادی بازمیگردد؛ زمانی که نخستین کابل تلگراف میان دو سوی اقیانوس اطلس نصب شد.
امروزه دیگر خبری از سیمهای مسی نیست و این کابلها از نوع فیبر نوری هستند. آنها در محیطهای دریایی مختلف، از جمله دریای سرخ، نصب میشوند. از آنجا که کابلهای فیبر نوری با طول چند هزار کیلومتر بهصورت یکپارچه در بازار عرضه نمیشوند، شاید برای بسیاری از افراد این سؤال مطرح باشد که کابلهای امروزی چگونه در زیر آب نصب میشوند.
برای نصب کابلهای فیبر نوری زیردریایی، از کشتیهای مخصوصی به نام کشتی کابلگذار استفاده میشود. این کشتیها حجم بسیار زیادی کابل را با خود حمل میکنند. پیش از آغاز عملیات، متخصصان رشتههای مختلف، از جمله اقیانوسشناسی، زمینشناسی و ژئوفیزیک، مسیر موردنظر را بررسی و نقشهبرداری میکنند. پس از انجام بررسیها و بارگیری مقدار کافی کابل روی کشتی، عملیات نصب آغاز میشود. کشتی تا حد امکان به ساحل نزدیک میشود و کار خود را از آنجا شروع میکند.
کابل در نزدیکی ساحل و در کمترین فاصله از خشکی نصب میشود. در این مرحله، دستگاهی شبیه گاوآهن، همزمان با حرکت روی بستر دریا، شیاری در کف آن ایجاد میکند و کابل را داخل شیار قرار میدهد. سپس کشتی این دستگاه را در امتداد مسیر از پیش تعیینشده به حرکت درمیآورد و بهتدریج از اقیانوس عبور میکند.
کابلها از روی عوارض زمینشناسی مختلف در کف اقیانوس عبور داده میشوند. همچنین، تقریباً هر ۲۵ مایل (حدود ۴۰ کیلومتر)، یک تقویتکننده سیگنال در مسیر نصب میشود تا قدرت سیگنال را در طول مسیر بسیار طولانی اقیانوس حفظ کند.
هزینه نصب کابلهای فیبر نوری بینقارهای به صدها میلیون دلار میرسد. بخشهای مختلف این کابلها با استفاده از روشی به نام اتصال فیوژن (Fusion Splicing) به یکدیگر متصل میشوند. در این روش، رشتههای فیبر نوری با دقت بسیار زیادی به هم جوش داده میشوند تا هنگام اتصال چند بخش کابل، افت سیگنال به حداقل ممکن برسد.
کابلهای زیردریایی فقط به نصب نیاز ندارند

کابلهای فیبر نوری در دهه ۱۹۵۰ میلادی اختراع شدند و امروزه به یکی از اجزای حیاتی ارتباطات در دنیای مدرن تبدیل شدهاند. بااینحال، کابلهای زیردریایی مدتها پیش از اختراع فیبر نوری نیز نصب میشدند. این کابلها، مانند هر وسیله دیگری که با آب شور دریا در تماس است، به نگهداری و تعمیر نیاز دارند.
کابلهای فیبر نوری زیردریایی نیز باید بهدرستی نگهداری شوند و معمولاً عمر مفید آنها حدود ۲۵ سال در نظر گرفته میشود. در طول این مدت، عوامل مختلفی میتوانند به کابلها آسیب برسانند؛ از جمله لنگر کشتیها، بلایای طبیعی، فعالیتهای ماهیگیری و جانوران دریایی. حتی در برخی موارد، کوسهها نیز به این کابلها حمله کردهاند. به همین دلیل، ترجیح داده میشود کابلها در قسمتهایی از مسیر که احتمال آسیبدیدگی بیشتر است، زیر بستر دریا دفن شوند.
پس از شناسایی محل آسیبدیدگی، کابل با کمک یک کشتی مخصوص تعمیر کابل به سطح آب آورده میشود. این کشتی با استفاده از قلابهای مخصوص و تجهیزات پیشرفته دیگر، کابل آسیبدیده را پیدا میکند، به دام میاندازد و برای تعمیر به سطح آب میآورد.
در مرحله تعمیر، رشتههای فیبر نوری آسیبدیده ترمیم یا تعویض میشوند. معمولاً بخشهای خراب کابل را جدا میکنند و قطعات جدیدی را جایگزین آنها میکنند. سپس این قطعات با استفاده از روش اتصال فیوژن به کابل اصلی متصل میشوند. پس از پایان تعمیرات، کابل دوباره به کف دریا بازگردانده میشود و بسته به شرایط مسیر، روی بستر اقیانوس قرار میگیرد یا دوباره زیر آن دفن میشود.
پیش از ترک محل، کشتی تعمیر کابل، عملکرد آن را آزمایش میکند. پس از اطمینان از اینکه کابل بهدرستی و مطابق استانداردهای موردنظر کار میکند، کشتی به سمت محل دیگری که به خدمات آن نیاز دارد حرکت میکند.
از آنجا که کابلهای زیردریایی هر چند وقت یکبار به تعمیر یا تعویض نیاز دارند، کشتیهای کابلگذار و کشتیهای مخصوص تعمیر کابل بهطور مداوم در نقاط مختلف جهان فعالیت میکنند.
در حال حاضر، برنامههایی برای نصب یک کابل ارتباطی زیردریایی به طول ۲۸۰۰ مایل (حدود ۴۵۰۰ کیلومتر) میان کانادا و اروپا وجود دارد. این تنها یکی از پروژههای متعدد مربوط به نصب کابلهای زیردریایی در جهان است.
با توجه به اهمیت حیاتی این فناوری در ارتباطات امروزی، به نظر میرسد بشر در آینده قابل پیشبینی نیز به نصب کابلهای ارتباطی در زیر اقیانوسها ادامه خواهد داد.


