رتبه‌بندی شادترین گذرنامه‌های جهان در سال ۲۰۲۶ منتشر شد و فنلاند با کسب امتیاز ۹۳.۲ از ۱۰۰ در جایگاه نخست قرار گرفت. ایسلند و دانمارک نیز به‌ترتیب رتبه‌های دوم و سوم را به خود اختصاص دادند. این گزارش که توسط واحد اطلاعات جهانی شرکت Global Citizen Solutions تهیه شده، برخلاف رتبه‌بندی‌های معمول پاسپورت، تنها به تعداد کشورهایی که دارندگان یک گذرنامه می‌توانند بدون ویزا به آن‌ها سفر کنند توجه ندارد؛ بلکه میزان رضایت مردم از زندگی، آزادی‌های فردی، شرایط اقتصادی، سلامت، امنیت و امکان جابه‌جایی بین‌المللی را نیز در نظر می‌گیرد.
انتشار شاخص Happy Passports Index 2026 در ۱۰ نوامبر، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا داشتن یکی از قوی‌ترین گذرنامه‌های جهان لزوماً به معنای زندگی شادتر است؟ نتایج این بررسی نشان می‌دهد پاسخ چندان ساده نیست. برخی کشورها با وجود برخورداری از گذرنامه‌های بسیار قدرتمند، در زمینه رضایت شهروندان از زندگی جایگاه پایین‌تری دارند؛ در مقابل، تعدادی از کشورهای آمریکای لاتین با وجود قدرت محدودتر گذرنامه، عملکرد قابل‌توجهی در شاخص رضایت از زندگی ثبت کرده‌اند.
۱۰ کشور دارای شادترین گذرنامه‌های جهان در سال ۲۰۲۶
بر اساس گزارش Global Citizen Solutions، رتبه‌بندی ۱۰ کشور نخست در شاخص شادترین گذرنامه‌های جهان به شرح زیر است:
۱. فنلاند: ۹۳.۲ امتیاز
۲. ایسلند: ۹۲.۴ امتیاز
۳. دانمارک: ۹۲.۱ امتیاز
۴. نروژ: ۸۹.۳ امتیاز
۵. سوئیس: ۸۸.۳ امتیاز
۶. سوئد: ۸۸.۲ امتیاز
۷. هلند: ۸۶.۲ امتیاز
۸. نیوزیلند: ۸۴.۴ امتیاز
۹. اتریش: ۸۳.۸ امتیاز
۱۰. سنگاپور: ۸۲.۸ امتیاز
نکته قابل‌توجه در این فهرست، حضور پررنگ کشورهای اروپایی و به‌ویژه کشورهای منطقه اسکاندیناوی است. از میان ۱۰ کشور نخست، هشت کشور اروپایی هستند و تنها نیوزیلند و سنگاپور از منطقه آسیا و اقیانوسیه در این جمع حضور دارند.
فنلاند با فاصله اندکی نسبت به ایسلند و دانمارک در صدر قرار گرفته است. این کشور در شاخص ارزیابی زندگی شهروندان نیز بهترین عملکرد جهانی را ثبت کرده و امتیاز ۷.۷۶۴ را به دست آورده است. آزادی‌های داخلی و قدرت جابه‌جایی بین‌المللی نیز از دیگر عواملی هستند که به جایگاه نخست فنلاند کمک کرده‌اند.
ایسلند با وجود قرار گرفتن در رتبه دوم، در شاخص آزادی‌های داخلی بهترین عملکرد را در میان ۵۰ کشور بررسی‌شده دارد و همچنین صلح‌آمیزترین کشور جهان در این ارزیابی معرفی شده است. دانمارک نیز متعادل‌ترین عملکرد را در چهار معیار اصلی داشته و تنها کشوری است که در هر چهار معیار در میان چهار کشور برتر قرار می‌گیرد.
رتبه آلمان، بریتانیا، آمریکا و دیگر کشورهای مهم در شاخص ۲۰۲۶
یکی از بخش‌های جالب این گزارش، جایگاه کشورهایی است که معمولاً در رتبه‌بندی قوی‌ترین پاسپورت‌های جهان حضور دارند. برای مثال، آلمان با امتیاز ۸۲.۳ در جایگاه یازدهم قرار گرفته و استرالیا با امتیاز ۸۲.۲ رتبه دوازدهم را به دست آورده است.
کانادا در جایگاه پانزدهم قرار دارد و اسپانیا و بریتانیا به‌ترتیب رتبه‌های شانزدهم و هفدهم را کسب کرده‌اند. ایتالیا، فرانسه و ژاپن نیز در رتبه‌های هجدهم تا بیستم قرار گرفته‌اند.
در ادامه، جایگاه تعدادی از کشورهای شناخته‌شده در این شاخص را مشاهده می‌کنید:
- آلمان: رتبه ۱۱
- استرالیا: رتبه ۱۲
- کاستاریکا: رتبه ۱۳
- کانادا: رتبه ۱۵
- اسپانیا: رتبه ۱۶
- بریتانیا: رتبه ۱۷
- ایتالیا: رتبه ۱۸
- فرانسه: رتبه ۱۹
- ژاپن: رتبه ۲۰
- پرتغال: رتبه ۲۱
- امارات متحده عربی: رتبه ۲۳
- کره جنوبی: رتبه ۲۶
- مالزی: رتبه ۲۷
- ایالات متحده آمریکا: رتبه ۲۸
- یونان: رتبه ۳۶
- ترکیه: رتبه ۴۸
قرار گرفتن آمریکا در رتبه ۲۸ یکی از نتایج قابل‌توجه این گزارش است. این کشور با وجود برخورداری از چهارمین درآمد سرانه بالاتر در میان کشورهای بررسی‌شده، در شاخص رضایت از آزادی انتخاب زندگی جایگاه چهل‌وهفتم را دارد و از نظر صلح نیز در رتبه چهل‌وپنجم قرار گرفته است.
در سوی دیگر، یونان با وجود برخورداری از گذرنامه‌ای قدرتمند که در شاخص تحرک بین‌المللی امتیاز ۹۶.۸ از ۱۰۰ را کسب کرده، در رتبه سی‌وششم شاخص کلی قرار گرفته است. این موضوع نشان می‌دهد قدرت سفر بدون ویزا به‌تنهایی نمی‌تواند جایگاه یک کشور را در شاخص رضایت از زندگی تعیین کند.
شاخص شادترین گذرنامه‌های جهان چگونه محاسبه می‌شود؟
گزارش Happy Passports Index 2026 در مجموع ۵۰ کشور از شش منطقه جغرافیایی جهان را بررسی کرده است. در این ارزیابی، چهار معیار اصلی با وزن برابر ۲۵ درصد در امتیاز نهایی هر کشور تأثیر دارند.
نخستین معیار، رفاه و رضایت از زندگی است. این بخش بر اساس داده‌های گزارش جهانی شادی (World Happiness Report 2026) محاسبه شده و نشان می‌دهد مردم هر کشور زندگی خود را تا چه اندازه رضایت‌بخش ارزیابی می‌کنند. پاسخ‌دهندگان در مقیاسی از صفر تا ۱۰، وضعیت کلی زندگی خود را از بدترین تا بهترین حالت ممکن امتیاز می‌دهند. داده‌های این بخش میانگین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ را پوشش می‌دهد.
معیار دوم، آزادی در داخل کشور است. در این بخش هم احساس آزادی مردم برای انتخاب مسیر زندگی و هم حقوق و آزادی‌های مدنی آن‌ها بررسی می‌شود. آزادی بیان، آزادی تجمع، آزادی رفت‌وآمد و آزادی مذهب از جمله موضوعات مورد توجه هستند.
سومین معیار به قدرت گذرنامه و امکان سفر بین‌المللی اختصاص دارد. در این بخش، تنها تعداد مقاصد بدون نیاز به ویزا ملاک نیست؛ بلکه نوع دسترسی و کیفیت زندگی در کشور مقصد نیز در امتیازدهی تأثیر دارد. به همین دلیل، دسترسی به مقصدی با استانداردهای بالای زندگی می‌تواند ارزش بیشتری نسبت به دسترسی به یک مقصد کم‌ثبات داشته باشد.
چهارمین معیار نیز ترکیبی از رفاه اقتصادی، سلامت و امنیت است. درآمد سرانه، امید به زندگی سالم و سطح صلح و امنیت کشورها در این بخش ارزیابی می‌شوند.
در نهایت، امتیاز هر چهار بخش با وزن یکسان ترکیب می‌شود تا امتیازی بین صفر تا ۱۰۰ برای هر کشور به دست آید. لازم است توجه داشته باشیم که این شاخص تنها ۵۰ کشور منتخب را مقایسه می‌کند و رتبه‌بندی تمام کشورهای جهان نیست.
چرا سنگاپور با وجود قوی‌ترین گذرنامه در رتبه دهم قرار گرفت؟
سنگاپور یکی از جالب‌ترین نمونه‌های این گزارش است. این کشور در میان ۵۰ کشور بررسی‌شده، قوی‌ترین گذرنامه را دارد و در شاخص تحرک بین‌المللی امتیاز کامل ۱۰۰ را کسب کرده است. همچنین بالاترین درآمد و طولانی‌ترین امید به زندگی سالم را در این مجموعه دارد.
با این حال، سنگاپور در شاخص رضایت از زندگی رتبه بیست‌وسوم و در شاخص آزادی‌های داخلی رتبه سی‌ام را به دست آورده است. همین موضوع مانع از قرار گرفتن این کشور در جمع پنج کشور نخست شده است.
این نتیجه یکی از پیام‌های اصلی گزارش را نشان می‌دهد: ثروت اقتصادی و امکان سفر به کشورهای مختلف، اگر با احساس رضایت از زندگی و آزادی‌های فردی همراه نباشند، الزاماً به معنای شادتر بودن جامعه نیستند.
کاستاریکا؛ کشوری که با درآمد کمتر، رضایت بیشتری از زندگی دارد
در میان نتایج گزارش، کاستاریکا نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. این کشور با وجود قرار گرفتن در رتبه سیزدهم شاخص کلی و برخورداری از گذرنامه‌ای ضعیف‌تر نسبت به بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، در شاخص ارزیابی زندگی رتبه چهارم جهان را کسب کرده است.
درآمد سرانه کاستاریکا تقریباً نصف کانادا است؛ با این حال، مردم این کشور رضایت بیشتری از زندگی خود نسبت به آنچه درآمد اقتصادی‌شان پیش‌بینی می‌کند، گزارش کرده‌اند. فاصله این کشور با سطح رضایت مورد انتظار بر اساس درآمد، به ۱.۲ امتیاز می‌رسد که بیشترین اختلاف در میان کشورهای بررسی‌شده است.
یکی از نکات جالب درباره کاستاریکا، عملکرد زیست‌محیطی آن است. طبق اطلاعات ارائه‌شده در گزارش، ۹۸.۶ درصد برق این کشور در سال ۲۰۲۵ از منابع تجدیدپذیر تأمین شده است. کاستاریکا همچنین در شاخص Happy Planet Index 2026 رتبه نخست را به دست آورده است.
در مجموع، ۱۰ کشور از ۱۲ کشور آمریکای لاتین در این بررسی، میزان رضایت از زندگی بالاتری نسبت به سطحی که درآمدشان پیش‌بینی می‌کند، ثبت کرده‌اند. اروگوئه، مکزیک، پاناما و برزیل نیز از جمله کشورهای این گروه هستند.
آیا قوی‌ترین پاسپورت‌های جهان لزوماً متعلق به شادترین کشورها هستند؟
نتایج این بررسی نشان می‌دهد ارتباط میان قدرت گذرنامه و رضایت از زندگی در تمام کشورها یکسان نیست. در مجموع ۵۰ کشور، همبستگی میان قدرت گذرنامه و رضایت از زندگی ۰.۵۴ گزارش شده است؛ اما وقتی فقط کشورهای پردرآمد بررسی می‌شوند، این عدد به ۰.۲۸ کاهش پیدا می‌کند.
در مقابل، در میان کشورهای پردرآمد، ارتباط میان احساس آزادی برای انتخاب مسیر زندگی و رضایت از زندگی به ۰.۷۹ می‌رسد. این عدد نشان می‌دهد آزادی فردی در این گروه ارتباط بسیار نزدیک‌تری با رضایت مردم از زندگی دارد.
مالت، پرتغال، ژاپن، قبرس، مالزی، اسپانیا و یونان نمونه‌های دیگری از کشورهایی هستند که گذرنامه‌های قدرتمندی دارند، اما امتیاز رضایت از زندگی آن‌ها پایین‌تر از چیزی است که وضعیت اقتصادی و سایر شرایطشان پیش‌بینی می‌کند.
در مقابل، نیوزیلند، استرالیا و مالت به دلیل عملکرد متعادل در زمینه آزادی، سلامت، امنیت و تحرک بین‌المللی در گروهی قرار گرفته‌اند که گزارش از آن با عنوان نقطه مطلوب رفاه یاد می‌کند. نیوزیلند با وجود قرار گرفتن در رتبه بیست‌وپنجم درآمد سرانه، رتبه هشتم شاخص کلی را به دست آورده است.
در نهایت، شاخص شادترین گذرنامه‌های جهان در سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهد انتخاب بهترین کشور برای زندگی یا مهاجرت نباید صرفاً بر اساس قدرت پاسپورت یا میزان درآمد انجام شود. آزادی‌های فردی، امنیت، سلامت، رضایت اجتماعی و فرصت‌های زندگی نیز نقش مهمی در این انتخاب دارند.
نکته مهم برای مخاطبان ایرانی این است که ایران در فهرست ۵۰ کشور بررسی‌شده در این گزارش حضور ندارد؛ بنابراین نمی‌توان بر اساس این شاخص رتبه مشخصی برای گذرنامه ایران یا میزان رضایت ایرانیان از زندگی تعیین کرد. همچنین رتبه بالای یک کشور در این فهرست به معنای تضمین کیفیت زندگی یکسان برای تمام مهاجران یا شهروندان آن نیست؛ بلکه نتیجه مقایسه مجموعه‌ای از شاخص‌های ملی است.
