شاید سالهاست که شنیدهاید باید هر ۱۰ سال یکبار واکسن یادآور کزاز (Tetanus) دریافت کنید، اما نتایج تحقیقات جدید نشان میدهد ممکن است این توصیه برای همه بزرگسالانی که واکسیناسیون دوران کودکی را کامل کردهاند، ضروری نباشد.
بر اساس مطالعهای از دانشگاه علوم بهداشت اورگان (OHSU)، افرادی که در کودکی دوره کامل واکسن DTaP (کزاز، دیفتری و سیاهسرفه) را دریافت کردهاند، احتمالاً نیازی به تزریق مکرر واکسن یادآور در بزرگسالی ندارند.
واکسن DTaP و Tdap چیست؟
واکسن DTaP یک واکسن ترکیبی است که از بدن در برابر کزاز، دیفتری و سیاهسرفه محافظت میکند. نسخهی بزرگسال این واکسن، یعنی Tdap، دارای دوز کمی پایینتر از اجزای دیفتری و سیاهسرفه است و معمولاً یکبار در سن ۱۱ یا ۱۲ سالگی تزریق میشود. پس از آن، توصیه فعلی این است که بزرگسالان هر ۱۰ سال یکبار واکسن یادآور دریافت کنند.
اما آیا واقعاً این تزریقهای مکرر لازماند؟
یافتههای مطالعهای بینالمللی
مطالعهای که دادههای بیش از ۳۱ کشور در آمریکای شمالی و اروپا را از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۶ بررسی کرده، نشان داده که تفاوت معناداری در میزان بروز بیماری کزاز و دیفتری میان کشورهایی که واکسن یادآور را توصیه میکنند و آنهایی که چنین الزامی ندارند، وجود ندارد.
دکتر مارک اسلیفکا، نویسندهی این مطالعه و استاد ایمنیشناسی در دانشگاه علوم بهداشت اورگان میگوید:
این مطالعه، در اصل یک تحقیق حامی واکسن است. اگر بتوانیم پوشش واکسیناسیون کودکان برای کزاز، دیفتری و سیاهسرفه را حفظ کنیم، دیگر نیازی به واکسن یادآور در بزرگسالی نیست.
او اضافه میکند که حذف این توصیه میتواند سالانه ۱ میلیارد دلار صرفهجویی مالی برای سیستم سلامت آمریکا به همراه داشته باشد.
برخی متخصصان موافقاند
دکتر امش آدالجا، پژوهشگر ارشد در مرکز امنیت سلامت دانشگاه جان هاپکینز که در این مطالعه نقشی نداشت، میگوید:
تحقیقات دیگری هم نشان دادهاند که واکسن یادآور کزاز ممکن است ضروری نباشد. اگر بیماری که بهطور کامل در کودکی واکسینه شده، تصمیم بگیرد از واکسن یادآور صرفنظر کند، از نظر علمی قابل قبول است.
اما چرا هنوز واکسن Tdap توصیه میشود؟
با وجود یافتههای این مطالعه، بسیاری از متخصصان تأکید دارند که واکسن Tdap هنوز نقش مهمی در سلامت بزرگسالان دارد.
دکتر ویلیام شافنر، متخصص بیماریهای عفونی در دانشگاه پزشکی واندربیلت میگوید:
واکسنهای ترکیبی مثل Tdap و MMR (سرخک، اوریون، سرخجه) تعداد دفعات تزریق را کاهش میدهند و باعث میشوند فرآیند واکسیناسیون سادهتر، سریعتر و کمدردتر باشد.
او اضافه میکند که هرچند کزاز و دیفتری امروزه بسیار نادر هستند، اما سیاهسرفه یا همان Whooping Cough همچنان تهدیدی جدی به شمار میرود.
بازگشت سیاهسرفه به آمریکا
طبق آمار CDC (مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها)، در سال ۲۰۲۴ میزان ابتلا به سیاهسرفه شش برابر بیشتر از سال قبل شده و در سال ۲۰۲۵ نیز آمار ابتلا از دوران پیش از پاندمی بالاتر رفته است.
سیاهسرفه بهشدت مسری است و از طریق سرفه و عطسه منتقل میشود. بزرگسالانی که مشکلات ریوی مثل آسم یا COPD دارند، بیشتر در معرض خطر هستند. همچنین، از آنجایی که ایمنی در برابر سیاهسرفه بعد از چند سال کاهش مییابد، تزریق واکسن یادآور اهمیت دارد.
واکسیناسیون در دوران بارداری: محافظت از نوزاد
CDC توصیه میکند زنان باردار بین هفتههای ۲۷ تا ۳۶ هر بارداری، واکسن Tdap را دریافت کنند. این واکسیناسیون باعث انتقال آنتیبادیها به جنین شده و نوزاد را در برابر سیاهسرفه محافظت میکند.
اسلیفکا نیز با این توصیه موافق است، با این حال اشاره میکند که تنها نیمی از زنان باردار در آمریکا این واکسن را دریافت میکنند.
به علاوه، افرادی که قرار است با نوزاد در تماس نزدیک باشند (مثلاً والدین، پرستار یا بستگان) هم باید واکسن Tdap را در صورتی که طی ۱۰ سال گذشته تزریق نکردهاند، دریافت کنند. از آنجا که واکسن جداگانهای برای سیاهسرفه وجود ندارد، صرفنظر از واکسن Tdap میتواند نوزادان را در معرض خطر قرار دهد.
توصیههای فعلی تغییر نکردهاند
با اینکه تحقیقات نشان دادهاند واکسن Tdap ممکن است در جلوگیری از انتقال سیاهسرفه چندان مؤثر نباشد، اما توصیه فعلی سازمانهای سلامت همچنان پابرجاست:
دکتر چنتال گرانت، متخصص ریه کودکان در بیمارستان مانتساینای نیویورک میگوید:
واکسیناسیون یادآور هر ۱۰ سال یکبار و همچنین در دوران بارداری، همچنان توصیه ماست.
همچنین، اگر دچار زخم عمیق یا بریدگی شدید شوید، پزشک ممکن است حتی اگر واکسن یادآور را کمتر از ۱۰ سال پیش زدهاید، دوباره آن را تجویز کند.
جمعبندی
با وجود تحقیقات تازه، هنوز هم توصیههای بهداشتی در زمینه واکسن Tdap تغییری نکردهاند. هرچند ممکن است در آینده این موضوع بازنگری شود، اما در حال حاضر، بزرگسالان باید واکسن یادآور را هر ۱۰ سال یکبار دریافت کنند؛ بهویژه در مواردی مانند بارداری یا تماس با نوزادان.
واکسنها نهتنها از شما محافظت میکنند، بلکه زنجیرهی انتقال بیماریها را میشکنند و سلامت جامعه را تضمین میکنند.
