نتایج یک مطالعهی جدید نشان میدهد که داروهای پرطرفدار کاهش وزن مانند لیراگلوتاید (liraglutide) که در دستهی داروهای GLP-1 قرار میگیرند، ممکن است بتوانند تعداد روزهای میگرنی را در افراد مبتلا به چاقی کاهش دهند—حتی بدون کاهش وزن قابلتوجه.
کاهش میگرن بدون لاغری
در این پژوهش که بهتازگی در مجله Headache منتشر شده، محققان دریافتند که مصرف روزانهی داروی لیراگلوتاید بهمدت سه ماه باعث کاهش میانگین ۱۱ روز از سردردهای میگرنی در ماه شده است. شرکتکنندگان این مطالعه، ۳۱ فرد (۲۶ زن و ۵ مرد) با شاخص توده بدنی بالای ۳۰ و میگرن مزمن (حداقل ۱۵ روز سردرد در ماه) بودند.
این افراد روزانه ۱.۲ میلیگرم لیراگلوتاید بهصورت تزریقی دریافت کردند و بهصورت روزانه شدت و دفعات میگرن خود را ثبت نمودند. جالب آنکه با وجود بهبود قابلتوجه در علائم میگرن، وزن آنها تقریباً ثابت ماند؛ میانگین شاخص توده بدنی از ۳۴ به ۳۳.۹ رسید.
بر اساس همین یافته، پژوهشگران نتیجه گرفتند که داروهای GLP-1 ممکن است مکانیسمهایی فراتر از کاهش وزن در کاهش علائم میگرن داشته باشند.
نظریههای علمی پشت این ارتباط
در حالی که هنوز رابطهی مستقیم میان داروهای GLP-1 و کاهش میگرن بهطور کامل اثبات نشده، دانشمندان چند فرضیه برای این اثر احتمالی ارائه دادهاند:
- کاهش فشار داخل جمجمه: برخی تحقیقات پیشین نشان دادهاند که داروهای GLP-1 میتوانند ترشح مایع مغزی-نخاعی را کاهش داده و در نتیجه فشار داخل جمجمه را پایین بیاورند. حتی افزایش اندک این فشار میتواند سیستم عصبی مرتبط با میگرن را حساستر کند و باعث بروز سردرد شود.
- کاهش التهاب و تنظیم هورمونها: چاقی مزمن با التهاب و اختلال در هورمونهایی مثل لپتین و اورکسین همراه است که ممکن است به تحریک حملات میگرنی منجر شوند. داروهای GLP-1 با کاهش این التهابها و اصلاح سیگنالهای هورمونی، میتوانند به کاهش تعداد و شدت حملات کمک کنند.
دکتر ریچارد بارون، متخصص مغز و اعصاب از دانشگاه استنفورد، در اینباره میگوید:
این داروها حتی پیش از کاهش وزن قابلملاحظه، به تنظیم عوامل درگیر در میگرن کمک میکنند، بنابراین استفاده از آنها در بیماران چاق و مبتلا به میگرن منطقی بهنظر میرسد.
آیا باید GLP-1 را برای درمان میگرن تجویز کرد؟
در حال حاضر، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) داروهای GLP-1 را تنها برای درمان دیابت نوع ۲ و کاهش وزن تأیید کرده و هنوز استفاده از آنها برای پیشگیری از میگرن جزو کاربردهای رسمی محسوب نمیشود.
دکتر دینا کوروویلا، متخصص سردرد در مؤسسه Brain Health، تأکید میکند که هرچند تجربهی بالینی او نشان میدهد برخی بیماران مقاوم به درمان، با مصرف این داروها بهبود یافتهاند، اما این اثر را باید یک «مزیت جانبی احتمالی» دانست و نه یک درمان قطعی.
با این حال، دکتر بارون معتقد است که در صورت داشتن شاخص توده بدنی بالا و سردردهای مزمن، پزشکان میتوانند استفاده از GLP-1 را مدنظر قرار دهند؛ زیرا این دارو نهتنها ممکن است علائم میگرن را کاهش دهد، بلکه برای بهبود سلامت متابولیک نیز مفید است.
مسیر تحقیقات آینده
با وجود نتایج امیدوارکننده، این مطالعه با محدودیتهایی نیز همراه بود. اول آنکه فاقد گروه کنترل بود و شرکتکنندگان و پژوهشگران از مصرف دارو آگاه بودند؛ مسائلی که میتوانند بر نتایج تأثیر بگذارند. همچنین، اندازهی نمونهگیری بسیار کوچک بود و تنها ۳۱ نفر را شامل میشد.
کارشناسان میگویند که برای تأیید قطعی این یافتهها، انجام کارآزماییهای تصادفی، دوسوکور و دارای گروه کنترل دارونما ضروری است—چراکه این نوع مطالعات، بالاترین استاندارد علمی را در تأیید اثربخشی درمانها دارند.
جمعبندی
میگرن یکی از شایعترین و ناتوانکنندهترین بیماریهای مزمن در جهان است که هنوز درمان قطعی و جامعی برای همه بیماران ندارد. داروهای GLP-1 با اثربخشی بالقوه در کاهش حملات میگرنی، میتوانند بهعنوان ابزاری نوین در کنار درمانهای سنتی مورد بررسی قرار گیرند. هرچند استفاده از این داروها برای میگرن هنوز رسمی نشده، اما یافتههای اخیر امیدهایی تازه برای بیماران مقاوم به درمان ایجاد کردهاند.
