در تحولی مهم در حوزه فناوری–دفاع، وزارت دفاع آمریکا از راهاندازی پلتفرم اختصاصی هوش مصنوعی خود با نام GenAI.mil خبر داده است؛ سامانهای که بر اساس اعلام پنتاگون، قرار است بهعنوان بستری برای استفاده عملیاتی نیروهای نظامی آمریکا از مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی عمل کند.
نکته قابل توجه این است که گوگل کلاد نخستین ارائهدهنده مدل هوش مصنوعی در این پلتفرم خواهد بود و مدل Gemini در فاز اولیه بهطور رسمی در دسترس نیروهای دفاعی قرار میگیرد.
چرخش جدید پنتاگون در مسیر نظامیسازی هوش مصنوعی
«پیت هگست»، وزیر دفاع آمریکا که خود را «وزیر جنگ» معرفی میکند – عنوانی که هنوز از سوی کنگره رسمیت نیافته – در سخنانی صریح اعلام کرد که این پلتفرم، «قویترین مدلهای پیشتاز هوش مصنوعی را در اختیار هر سرباز آمریکایی قرار میدهد» و این امر «توان مرگبار نیروهای آمریکا را بیش از هر زمان دیگر افزایش خواهد داد».
او در ویدیوی رسمی معرفی این سامانه نیز گفت:
آینده جنگافزارهای آمریکا اینجاست و نامش هوش مصنوعی است.
این لحن تهاجمی، در تضاد کامل با توصیف یاد شده توسط گوگل است؛ موضوعی که در فضای رسانهای آمریکا نیز واکنشهای زیادی به همراه داشته است.
گوگل: استفادهها اداری و غیرنظامی است
گوگل در بیانیهای جداگانه تأکید کرده که مدل Gemini در محیط وزارت دفاع صرفاً برای انجام وظایف اداری و تحلیلی به کار گرفته میشود. این شرکت نمونههایی از کاربردهای غیرتهاجمی را اعلام کرده است، از جمله:
- خلاصهسازی کتابچههای سیاستگذاری
- استخراج کلیدواژهها از قراردادها و اسناد
- تولید چکلیستهای انطباقی برای پروژهها
- تهیه ارزیابیهای ریسک برای برنامهریزیهای عملیاتی
همچنین گوگل تصریح کرده که کارمندان وزارت دفاع تنها برای فعالیتهای غیرطبقهبندیشده امکان استفاده از این ابزار را دارند و هیچ دادهای از این پلتفرم «برای آموزش مدلهای عمومی گوگل» مورد استفاده قرار نمیگیرد.
با این حال، سابقه گوگل در همکاریهای نظامی – از جمله پروژه جنجالی Maven که مربوط به استفاده از هوش مصنوعی در پهپادهای نظامی بود – باعث شده بخشی از افکار عمومی نسبت به این همکاری جدید با احتیاط و بدبینی نگاه کند. گوگل که در سالهای گذشته تعهد داده بود وارد پروژههای مربوط به سلاح یا نظارت نظامی نشود، امسال این تعهد را بهطور رسمی کنار گذاشت.
ابهامها و واکنشهای داخلی در دولت
اگرچه معرفی GenAI.mil با تبلیغات گسترده پنتاگون همراه بود، اما بر اساس گزارش کاربران در شبکههای اجتماعی، این موضوع برای برخی کارکنان دولتی کاملاً غافلگیرکننده بوده است.
یکی از کارکنان ارتش آمریکا در پستی در انجمن r/army با اشاره به «پاپآپ ناگهانی Gen AI» روی کامپیوتر کاری خود نوشته است که این پیام «بسیار مشکوک» به نظر میرسد.
وبسایت این سامانه نیز برای عموم قابل مشاهده است، اما تنها کاربران شبکه داخلی وزارت دفاع امکان ورود و استفاده از آن را دارند.
گسترش مدلهای هوش مصنوعی در آینده
طبق گفته «امیِل مایکل»، مدیر ارشد فناوری پنتاگون، این پلتفرم در آینده از مدلهای هوش مصنوعی بیشتری پشتیبانی خواهد کرد و گوگل تنها یکی از ارائهدهندگان آغازین است. به گفته او، هدف نهایی ایجاد زیرساختی گسترده برای بهرهگیری همزمان از مدلهای مختلف در مأموریتهای دفاعی است.
جمعبندی: آغاز فصل تازهای در سیاست دفاعی آمریکا
راهاندازی GenAI.mil نشان میدهد که وزارت دفاع آمریکا در حال انتقال شتابدار به سمت بهرهگیری ساختاریافته از هوش مصنوعی است؛ انتقالی که هم بُعد نظامی دارد و هم بُعد بوروکراتیک.
درحالیکه گوگل تلاش میکند جنبههای غیرتهاجمی این همکاری را برجسته کند، اظهارنظرهای صریح مقامات پنتاگون از «افزایش توان مرگبار» تا «آغاز دوران جدید جنگافزاری مبتنی بر AI»، احتمالاً بحثهای تازهای درباره اخلاق هوش مصنوعی، شفافیت و نقش شرکتهای فناوری در سیاستگذاریهای نظامی ایجاد خواهد کرد.
به نظر میرسد همکاری میان غولهای فناوری و نهادهای نظامی آمریکا وارد مرحلهای استراتژیک و بیسابقه شده؛ مرحلهای که پیامدهای آن نهتنها در عرصه دفاعی، بلکه در حوزه سیاست، تجارت و جامعه نیز قابل توجه خواهد بود.
