صنعت گردشگری کوبا، که یکی از ارکان اصلی اقتصاد این کشور محسوب میشود، در سال ۲۰۲۵ با کاهش چشمگیری روبهرو شده است. بر اساس آمار منتشرشده از سوی دفتر ملی آمار و اطلاعات کوبا (ONEI)، تعداد گردشگران خارجی که در نیمه نخست سال وارد این کشور شدهاند، تنها به ۹۸۱,۸۵۶ نفر رسیده که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۴، ۲۵ درصد کاهش را نشان میدهد. با توجه به این وضعیت، دستیابی به هدف دولت برای جذب ۲.۶ میلیون گردشگر در سال، روزبهروز دورتر به نظر میرسد. اگر دوران همهگیری کرونا را نادیده بگیریم، احتمال دارد سال ۲۰۲۵ به یکی از بدترین سالها برای گردشگری کوبا در دو دهه اخیر تبدیل شود.
کاهش شدید در بازارهای کلیدی گردشگری
این افت، تنها محدود به یک کشور خاص نیست و در بیشتر بازارهای اصلی گردشگری کوبا مشاهده میشود. بهعنوان نمونه، کانادا که همواره مهمترین منبع گردشگر برای کوبا بوده، با کاهش ۲۵.۹ درصدی مواجه شده است؛ تعداد گردشگران کانادایی از بیش از ۵۷۷ هزار نفر در سال گذشته به حدود ۴۲۸ هزار نفر در نیمه نخست ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
اوضاع در مورد گردشگران روسی حتی وخیمتر است: کاهش ۴۳.۵ درصدی نسبت به سال قبل. همچنین از بازارهای سنتی مانند ایالات متحده، آلمان، فرانسه، مکزیک، آرژانتین، اسپانیا و ایتالیا نیز افتهای دو رقمی گزارش شده است. تنها استثنا، کلمبیا بوده که با رشد ۲.۴ درصدی، حدود ۱۶,۶۲۲ گردشگر به کوبا فرستاده است.
مشکلات اقتصادی و ساختاری عمیق
صنعت گردشگری در کوبا همواره یکی از مهمترین منابع ارز خارجی و سهم قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی این کشور بوده است. اما اکنون این صنعت با فشارهای چندجانبهای روبهرو است. اقتصاد کوبا برای پنجمین سال متوالی با رکود دست و پنجه نرم میکند و تولید ناخالص داخلی این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۱.۱ درصد کاهش یافته است.
وزیر اقتصاد کوبا، دلیل این وضعیت را شدت یافتن تحریمهای ایالات متحده، نظارت دقیق بر تراکنشهای مالی و محدودیتهای بانکی عنوان کرده که عملاً پرداخت به تأمینکنندگان را مختل کردهاند. در کنار این مسائل، بحران شدید انرژی و کاهش پروازهای بینالمللی نیز مانع از رشد دوباره گردشگری در کوبا شدهاند.
مقایسه با دوران پیش از کرونا گویای واقعیتی تلخ است: در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹، کوبا با بیش از ۴ میلیون گردشگر در سال، در اوج قرار داشت؛ بخشی از این موفقیت نیز بهدلیل بهبود موقت روابط دیپلماتیک با آمریکا بود. اما در سالهای اخیر روند نزولی شدیدی در پیش گرفته شده: ۲.۴ میلیون گردشگر در ۲۰۲۳، ۲.۲ میلیون در ۲۰۲۴ و حدود ۱.۶ میلیون در سال ۲۰۲۲.
در حالیکه مقاصد رقیب در منطقه کارائیب، مانند پونتا کانا در جمهوری دومینیکن و کانکون در مکزیک، با رشد سریع گردشگری پس از همهگیری مواجه شدهاند، کوبا همچنان در تلاش برای بازگشت به جایگاه قبلی خود است.
آیندهای تاریک در انتظار گردشگری کوبا
با وجود تلاشهای دولت برای احیای صنعت گردشگری، شرایط موجود چشماندازی روشن را نوید نمیدهد. کاهش پیوسته تعداد گردشگران، رکود عمیق اقتصادی، چالشهای زیرساختی و تنشهای ژئوپلیتیک، همگی دستبهدست هم دادهاند تا کوبا نتواند به روزهای طلایی پیش از کرونا بازگردد.
در شرایطی که رقبای منطقهای یکی پس از دیگری در حال درخشش هستند، کوبا در خطر قرار گرفتن در حاشیه قرار دارد؛ مگر آنکه بتواند با حل مشکلات ساختاری و بهبود فضای سیاسی و اقتصادی، دوباره اعتماد گردشگران جهانی را جلب کند.
