واکسن RSV یکی از روش‌های پیشگیری از بیماری‌های تنفسی ناشی از ویروس سین‌سیشیال تنفسی است؛ ویروسی که می‌تواند در نوزادان، سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای باعث عفونت شدید ریه شود. با وجود اینکه عفونت RSV در بسیاری از افراد علائمی شبیه سرماخوردگی ایجاد می‌کند، گاهی به بستری شدن بیمار و بروز عوارض جدی منجر می‌شود.
اما واکسن RSV برای چیست، چه کسانی باید آن را دریافت کنند و آیا امکان خرید واکسن RSV در ایران وجود دارد؟ در این مقاله به مهم‌ترین نکات درباره کاربرد، تزریق در بارداری، عوارض و قیمت این واکسن می‌پردازیم.
واکسن RSV چیست؟
RSV مخفف عبارت Respiratory Syncytial Virus و به معنای ویروس سین‌سیشیال تنفسی است. این ویروس دستگاه تنفسی را درگیر می‌کند و می‌تواند باعث سرفه، آبریزش بینی، خس‌خس سینه، برونشیولیت و ذات‌الریه شود.
واکسن RSV با تحریک سیستم ایمنی به تولید پاسخ محافظتی، خطر ابتلا به بیماری شدید ناشی از این ویروس را کاهش می‌دهد. این واکسن به معنای محافظت صددرصدی در برابر هر نوع عفونت تنفسی نیست و جایگزین مراقبت‌های پزشکی هنگام بیماری نمی‌شود.
واکسن RSV برای چیست و چه کسانی به آن نیاز دارند؟
هدف اصلی واکسن RSV کاهش خطر بیماری شدید دستگاه تنفسی تحتانی، به‌ویژه در گروه‌های آسیب‌پذیر است. بر اساس توصیه مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، گروه‌های زیر ممکن است واجد شرایط دریافت واکسن باشند:
- افراد ۷۵ سال به بالا: به دلیل افزایش خطر بیماری شدید با بالا رفتن سن، دریافت یک دوز واکسن توصیه می‌شود.
- افراد ۵۰ تا ۷۴ سال: در صورت داشتن عوامل خطر ابتلا به بیماری شدید، ممکن است به واکسن نیاز داشته باشند.
- افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای: بیماری‌های مزمن قلبی یا ریوی، بیماری پیشرفته کلیه، برخی بیماری‌های کبدی، ضعف سیستم ایمنی، بیماری سلول داسی‌شکل و چاقی شدید می‌توانند خطر عوارض را افزایش دهند.
- ساکنان مراکز مراقبت طولانی‌مدت: بسته به شرایط فرد و دستورالعمل‌های پزشکی، ممکن است در گروه‌های واجد شرایط قرار بگیرند.
این توصیه‌ها مربوط به دستورالعمل‌های آمریکا هستند و نباید بدون بررسی شرایط فردی و راهنمایی پزشک، به‌عنوان دستورالعمل قطعی برای همه افراد در ایران در نظر گرفته شوند.
واکسن RSV در بارداری؛ چه زمانی تزریق می‌شود؟
یکی از کاربردهای مهم واکسن RSV، کمک به محافظت از نوزاد در ماه‌های ابتدایی زندگی است. در دوران بارداری، آنتی‌بادی‌های تولیدشده در بدن مادر می‌توانند از جفت عبور کنند و پیش از تولد به جنین منتقل شوند.
طبق توصیه انجمن متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG)، واکسن Abrysvo برای افراد باردار واجد شرایط، در هفته‌های ۳۲ تا ۳۶ بارداری و در زمان مناسب فصل شیوع RSV توصیه می‌شود. این واکسن می‌تواند خطر بیماری شدید ناشی از RSV را در نوزاد طی ماه‌های نخست زندگی کاهش دهد. زمان‌بندی فصلی ذکرشده عمدتاً بر اساس الگوی شیوع ویروس در آمریکا تنظیم شده و برای سایر کشورها باید شرایط محلی در نظر گرفته شود.
نکات مهم درباره واکسن RSV در بارداری:
- همه واکسن‌های RSV برای دوران بارداری تأیید نشده‌اند؛ Abrysvo واکسن مورد تأیید برای این کاربرد است.
- اگر مادر در بارداری قبلی واکسن RSV دریافت کرده باشد، تزریق مجدد در بارداری بعدی به‌طور معمول توصیه نمی‌شود.
- برای محافظت از نوزادانی که مادرشان واکسن دریافت نکرده است، در برخی کشورها از آنتی‌بادی‌های مونوکلونال مانند نیرسویماب استفاده می‌شود.
نکته: آنتی‌بادی‌های تزریقی نوزادان، واکسن نیستند؛ بلکه آنتی‌بادی آماده در اختیار بدن قرار می‌دهند. انتخاب روش مناسب باید با نظر پزشک انجام شود.
عوارض واکسن RSV چیست؟
عوارض واکسن RSV در بسیاری از افراد خفیف و موقتی است و ممکن است طی چند روز برطرف شود. عوارض شایع عبارت‌اند از:
- درد، قرمزی یا تورم محل تزریق
- خستگی و سردرد
- درد عضلانی یا مفصلی
- تهوع و گاهی تب
مانند هر واکسن دیگری، احتمال واکنش حساسیتی شدید نیز وجود دارد، هرچند این واکنش نادر است. در صورت بروز علائمی مانند تنگی نفس، تورم زبان یا گلو و ضعف ناگهانی پس از تزریق، باید فوراً کمک پزشکی دریافت کرد.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) همچنین درباره مشاهده ارتباط احتمالی برخی واکسن‌های RSV، از جمله Abrysvo و Arexvy، با سندرم گیلن‌باره هشدار داده است. این عارضه نادر است و شواهد موجود به‌تنهایی رابطه علت‌ومعلولی قطعی را ثابت نمی‌کنند؛ بااین‌حال، بررسی سابقه پزشکی و سنجیدن فواید و خطرات واکسن با پزشک اهمیت دارد.
افرادی که پس از دوز قبلی واکسن دچار واکنش آلرژیک شدید شده‌اند، باید پیش از هر تصمیمی با پزشک مشورت کنند. در حال حاضر، تزریق دوز یادآور سالانه برای همه افراد توصیه نمی‌شود و دریافت دوز قبلی باید حتماً به پزشک اطلاع داده شود.
قیمت واکسن RSV چقدر است؟
قیمت واکسن RSV به نوع واکسن، کشور عرضه‌کننده، هزینه‌های واردات و توزیع و هزینه خدمات مرکز تزریق بستگی دارد. واکسن‌های مختلف ممکن است قیمت‌های متفاوتی داشته باشند و قیمت اعلام‌شده در یک کشور لزوماً نشان‌دهنده هزینه تهیه آن در ایران نیست.
برای برآورد هزینه باید قیمت خود واکسن را از هزینه ویزیت، تزریق و سایر خدمات احتمالی جدا کرد. همچنین، قیمت‌های منتشرشده در وب‌سایت‌های خارجی ممکن است به‌روز نباشند یا به بازار و شرایط بیمه‌ای کشور دیگری مربوط باشند.
در زمان تهیه این مقاله، قیمت رسمی و قابل اتکایی برای عرضه واکسن RSV در ایران که بتوان آن را به‌عنوان قیمت روز اعلام کرد، در منابع بررسی‌شده تأیید نشد؛ بنابراین ارائه یک رقم مشخص می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
واکسن RSV در ایران؛ آیا امکان خرید آن وجود دارد؟
برای اطلاع از وضعیت واکسن RSV در ایران باید موجودی واقعی، مجوز عرضه، شرایط نگهداری و مسیر توزیع محصول بررسی شود. صرف مشاهده نام یک واکسن در سایت خارجی یا فروشگاه اینترنتی، به معنای موجود بودن آن در ایران یا تأیید رسمی عرضه آن نیست.
اگر قصد خرید واکسن RSV را دارید، بهتر است:
۱. از پزشک متخصص یا مرکز درمانی معتبر درباره ضرورت تزریق و نوع مناسب واکسن سؤال کنید.
۲. وضعیت موجودی و مجوز عرضه را از داروخانه معتبر یا مراجع رسمی دارویی استعلام کنید.
۳. از خرید واکسن با منشأ نامشخص یا محصولی که زنجیره سرد آن تضمین نشده است، خودداری کنید؛ زیرا شرایط نگهداری صحیح برای حفظ کیفیت واکسن اهمیت دارد.
۴. در صورت بارداری یا داشتن بیماری زمینه‌ای، پیش از تهیه واکسن حتماً با پزشک مشورت کنید.
جمع‌بندی
واکسن RSV برای کاهش خطر بیماری شدید تنفسی در گروه‌های مشخصی از سالمندان و افراد پرخطر کاربرد دارد و نوع خاصی از آن نیز در هفته‌های معینی از بارداری برای محافظت از نوزاد استفاده می‌شود. بااین‌حال، همه افراد به این واکسن نیاز ندارند و انتخاب زمان و نوع مناسب به سن، وضعیت سلامت و شرایط فرد بستگی دارد.
اگر درباره عوارض واکسن RSV، تزریق آن در بارداری یا امکان خرید واکسن RSV در ایران سؤال دارید، مطمئن‌ترین اقدام این است که با پزشک و مراکز معتبر دارویی مشورت کنید و پیش از پرداخت هزینه، مجوز عرضه و موجودی واقعی محصول را بررسی کنید.
*توجه: این مقاله توسط مجله اینترنتی اسید هولیک تهیه شده است و این مقاله برای افزایش آگاهی عمومی است و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی فردی نیست.
