با وجود تبلیغات گسترده درباره تأثیر مکملها بر سلامت روان، تحقیقات جدید نشان میدهد که بیشتر این محصولات فاقد پشتوانه علمی قوی هستند. در بررسیای که اخیراً در بریتانیا انجام شده، از میان بیش از ۶۰ مکمل مورد بررسی، تنها چهار مورد شواهد قابلاعتماد و مداومی در کاهش علائم افسردگی نشان دادهاند.
یافتههای کلیدی پژوهش:
پژوهشگران دانشگاه جان مورز لیورپول در این مطالعه گسترده، صدها کارآزمایی بالینی مربوط به ۶۴ مکمل مختلف را تحلیل کردند. اگرچه اغلب این تحقیقات محدود و پراکنده بودند، اما چهار مکمل بهطور مکرر نتایج مثبت نسبت به دارونما نشان دادند:
- گل راعی (St. John’s Wort)
- پروبیوتیکها
- ویتامین D
- زعفران
به گفته «ریچل فراست»، پژوهشگر ارشد این مطالعه، مکملها به دلیل قیمت پایینتر و در دسترس بودنشان میتوانند گزینهای مناسب برای برخی افراد باشند. البته او تأکید کرده که کیفیت مطالعات بررسیشده در این مرور، یکسان نبوده و برخی از آنها کوچک و با طراحی ضعیف انجام شدهاند.
بیشتر مکملها بررسی علمی کافی ندارند
با افزایش تبلیغات در شبکههای اجتماعی درباره مکملهای ضدافسردگی، متخصصان هشدار میدهند که نباید به هر محصولی اعتماد کرد.
دکتر «دبورا رایت»، مدیر بخش روانپزشکی کودک و نوجوان در NYC Health + Hospitals میگوید:
در این مطالعه، از ۶۴ مکمل مورد بررسی، تنها ۴ مورد واقعاً پشتوانه علمی داشتند و این موضوع اهمیت دقت در انتخاب را نشان میدهد.
بررسیها نشان داد که برای بسیاری از مکملها، تنها یک مطالعه انجام شده است و شواهد علمی کافی برای نتیجهگیری قطعی وجود ندارد.
مکملهایی با شواهد بیشتر
با این حال، برخی مکملها بیشتر از سایرین مورد مطالعه قرار گرفتهاند:
- اسیدهای چرب امگا-۳: اگرچه در ۳۹ مطالعه بررسی شدهاند، اما در بیشتر آنها اثربخشی قابلتوجهی در کاهش افسردگی گزارش نشده است.
- گل راعی (Hypericum perforatum): در مطالعات زیادی مؤثرتر از دارونما بوده و در برخی تحقیقات به اندازه داروهای ضدافسردگی تجویزی تأثیر داشته است.
- زعفران: برخی مطالعات نتایج امیدوارکنندهای داشتهاند، اما همچنان به تحقیقات بیشتری نیاز است.
- پروبیوتیکها و ویتامین D: هر دو در مطالعات متعدد بررسی شدهاند. تأثیر ویتامین D بیشتر در افرادی دیده شده که سطح پایینی از آن دارند. البته مصرف بیش از حد این ویتامین میتواند سمی باشد.
مکملهای دیگری که شواهد محدودی از تأثیر آنها بر افسردگی وجود دارد عبارتاند از: اسید فولیک، اسطوخودوس، زینک، تریپتوفان، رودیولا و ملیس.
چرا برخی مکملها مؤثر هستند؟
برخی مکملها مانند گل راعی و زعفران، به تنظیم دوپامین و سروتونین، یعنی هورمونهای مرتبط با خلقوخو کمک میکنند. از طرف دیگر، گیرندههای ویتامین D در بخشهایی از مغز مثل قشر پیشپیشانی، هیپوکامپ و تالاموس که نقش مهمی در افسردگی دارند، شناسایی شدهاند.
پروبیوتیکها نیز از طریق محور روده-مغز، میتوانند در بهبود سلامت روان نقش ایفا کنند.
آیا مصرف مکملها ایمن است؟
برای افرادی که افسردگی خفیف یا متوسط دارند، مصرف مکملها معمولاً کمخطر است. به گفته فراست، در اغلب مطالعات، عوارض جانبی کمی گزارش شده است.
با این حال، برخی مکملها میتوانند با داروهای رایج تداخل داشته باشند. به عنوان مثال، گل راعی ممکن است اثربخشی قرصهای ضدبارداری یا داروهای ضدانعقاد خون را کاهش دهد.
دکتر رایت توصیه میکند که برای اطمینان از کیفیت، فقط از مکملهایی استفاده شود که تأییدیه نهادهای معتبر مانند USP یا NSF را دارند.
مکملها جایگزین درمان نیستند
دکتر «تئا گالاگر»، روانشناس بالینی در دانشگاه NYU هشدار میدهد که مکملها نباید جایگزین رواندرمانی، دارو یا سبک زندگی سالم شوند.
اگرچه برخی مکملها مفید هستند، اما شواهد کافی برای جایگزینکردن آنها با دارو وجود ندارد. در درمان افسردگی، خواب کافی، تغذیه منظم، و فعالیت بدنی نقش کلیدی دارند.
او همچنین توصیه میکند به تبلیغات تأثیرگذاران فضای مجازی اعتماد نکنید، چراکه ممکن است بر اساس قراردادهای تبلیغاتی باشد و پشتوانه علمی نداشته باشد.
جمعبندی
اگرچه برخی مکملها مانند زعفران، ویتامین D، پروبیوتیکها و گل راعی میتوانند به کاهش علائم افسردگی کمک کنند، اما نباید آنها را بهعنوان درمان اصلی در نظر گرفت. برای نتایج مؤثر، مشورت با پزشک، رعایت سبک زندگی سالم و در صورت نیاز، درمان دارویی همچنان توصیه میشود.
