فرضیه ریمان، یکی از مشهورترین و دشوارترین مسائل حلنشده ریاضیات، بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته است؛ این بار به دلیل ادعای یک ریاضیدان فعال در شرکت آنتروپیک که میگوید با کمک هوش مصنوعی کلود (Claude) به اثبات این فرضیه دست یافته است. همزمان، یک پژوهشگر دیگر نیز راهحلی برای نسخه تعمیمیافته فرضیه ریمان ارائه کرده که به گفته استاد دانشگاه استنفورد، حاصل ۱۲ سال کار انسانی و بدون استفاده از هوش مصنوعی است.
لِوِنت آلپوگه (Levent Alpöge)، ریاضیدان شاغل در آنتروپیک، در یادداشتی اعلام کرده است که با همکاری مدل هوش مصنوعی Claude موفق به یافتن اثباتی برای فرضیه ریمان شده است؛ مسئلهای که نخستین بار در سال ۱۸۵۹ میلادی مطرح شد و از آن زمان تاکنون ذهن ریاضیدانان بسیاری را به خود مشغول کرده است. او میگوید استدلالهای خود را در زبان Lean نیز پیادهسازی کرده تا امکان بررسی رسمی مراحل اثبات فراهم شود.
فرضیه ریمان درباره الگوی پنهان توزیع اعداد اول است؛ اعدادی مانند ۲، ۳، ۵ و ۷ که فقط بر خودشان و عدد یک بخشپذیرند. این فرضیه بیان میکند که تمام صفرهای غیر بدیهی تابع زتای ریمان روی خطی در صفحه مختلط با قسمت حقیقی برابر با یکدوم قرار دارند. اثبات آن میتواند درک ریاضیدانان از نحوه توزیع اعداد اول را به شکل چشمگیری گسترش دهد.
آلپوگه در توضیح روند کار خود از تجربهای طولانی و گاه سردرگمکننده در همکاری با کلود صحبت کرده و گفته است هوش مصنوعی در مراحل پایانی مسیر، سرعت و نقش بسیار پررنگی داشته است. با این حال، او پذیرفته که ارائه توضیحی ساده و قابلفهم برای تمام مراحل اثبات هنوز ممکن نیست. نسخه منتشرشده نیز بهجای یک مقاله علمی متعارف و قابلخواندن، شامل کدهای رسمی Lean است و حجم استدلالهای نوشتاری آن بسیار گسترده توصیف شده است.
انتشار این ادعا واکنشهای زیادی در میان ریاضیدانان برانگیخته است. برخی متخصصان در انجمنهای علمی آنلاین، از جمله فضای گفتوگوی Zulip، در حال بررسی جزئیات فنی استدلال هستند. با وجود پیچیدگی بالای روشهای بهکاررفته، هنوز بررسی مستقل و تأیید نهایی اثبات انجام نشده است. بنابراین، در حال حاضر نمیتوان فرضیه ریمان را مسئلهای حلشده دانست.
در اتفاقی همزمان، راوی واکیل، استاد دانشگاه استنفورد و رئیس انجمن ریاضی آمریکا، پیشنویس اثبات دیگری را منتشر کرده است. این پژوهش متعلق به آلساندرو ماسولو، پژوهشگر پسادکتری استنفورد، و مربوط به «فرضیه ریمان تعمیمیافته» است. واکیل تأکید کرده که این کار بدون هوش مصنوعی انجام شده و برای بررسی و تکمیل آن، بازخوردهای گستردهای از متخصصان دریافت شده است. ماسولو نیز در توضیح پژوهش ۱۲ ساله خود گفته است که هدفش یادآوری این نکته به جامعه ریاضی است که پژوهش انسانی همچنان زنده و ادامهدار است.
اهمیت این تحولات تنها به احتمال حل یکی از بزرگترین معماهای ریاضی محدود نمیشود. ادعای آلپوگه بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که هوش مصنوعی تا چه اندازه میتواند در کشفهای علمی فراتر از تواناییهای معمول انسان پیش برود. با این حال، تا زمانی که متخصصان مستقل نتایج را بررسی و اعتبار آنها را تأیید نکنند، ادعای حل فرضیه ریمان همچنان در حد یک دستاورد احتمالی و تأییدنشده باقی خواهد ماند.


