در سالهای اخیر، عکس گرفتن با ببر، سوار شدن بر فیل، تماشای نمایش دلفینها یا تجربه سواری با شتر و اسب به یکی از بخشهای محبوب سفرهای گردشگری در بسیاری از کشورهای جهان تبدیل شده است. اما کارشناسان حوزه حفاظت از حیاتوحش معتقدند آنچه گردشگران در این جاذبهها میبینند، تنها بخشی از واقعیت است و بسیاری از حیوانات برای سرگرمی انسانها شرایط سخت و آسیبزایی را تحمل میکنند.
متخصصان رفاه حیوانات هشدار میدهند که استفاده از حیوانات وحشی در صنعت گردشگری، علاوه بر ایجاد استرس و آسیبهای جسمی، میتواند به تداوم چرخه بهرهکشی از گونههای مختلف منجر شود. به همین دلیل، سازمانهای فعال در حوزه محیطزیست و گردشگری مسئولانه از مسافران میخواهند پیش از انتخاب هر تفریح، درباره شرایط نگهداری حیوانات تحقیق کنند.
چرا کارشناسان با استفاده از حیوانات در جاذبههای گردشگری مخالف هستند؟
بسیاری از گردشگران تصور میکنند مراکزی که امکان عکس گرفتن یا تعامل نزدیک با حیوانات را فراهم میکنند، تحت نظارت دقیق فعالیت دارند و استانداردهای رفاه حیوانات را رعایت میکنند.
اما کارشناسان میگویند در بسیاری از موارد این تصور با واقعیت فاصله دارد. حیواناتی که در این مراکز نگهداری میشوند، ممکن است ساعتهای طولانی در فضای محدود، زیر فشار کاری، بدون استراحت کافی یا در شرایط نامناسب زندگی کنند.
از نگاه متخصصان، ظاهر آرام یا مطیع حیوانات نیز همیشه نشانه سلامت یا رضایت آنها نیست و گاهی نتیجه آموزشهای سخت، استرس مداوم یا محدودیتهای شدید است.
پشت عکسهای یادگاری با حیوانات وحشی چه اتفاقی میافتد؟
عکس گرفتن با حیوانات وحشی یکی از محبوبترین تفریحات گردشگران در برخی مقاصد توریستی است، اما فعالان حقوق حیوانات معتقدند این تصاویر اغلب هزینهای پنهان برای حیوانات به همراه دارند.
بر اساس گزارش کارشناسان:
- میمونها و طوطیها روزانه ساعتهای طولانی در تماس نزدیک با افراد مختلف قرار میگیرند؛ شرایطی که با رفتار طبیعی آنها سازگار نیست.
- شیرها، ببرها و سایر گربهسانان بزرگ در اثر تماس مداوم با انسان دچار استرس و فشار روانی میشوند.
- بسیاری از تولههای شیر و ببر در سنین بسیار پایین از مادر خود جدا میشوند تا برای عکس گرفتن با گردشگران آماده شوند.
- در برخی موارد نیز توله میمونها پس از شکار یا از بین بردن مادرشان به مراکز گردشگری منتقل میشوند.
کارشناسان هشدار میدهند که بسیاری از حیواناتی که در دوران کودکی برای تعامل با گردشگران استفاده میشوند، پس از بزرگ شدن دیگر قابل کنترل نیستند و ممکن است به مراکز نگهداری نامناسب یا حتی شکارگاههای تجاری منتقل شوند.
همچنین گزارشهایی وجود دارد که نشان میدهد برخی ببرهای بالغ پیش از حضور در مقابل دوربین گردشگران با داروهای آرامبخش بیحال میشوند تا خطر کمتری برای بازدیدکنندگان داشته باشند.
آیا سواری با فیل، شتر یا اسب به حیوانات آسیب میزند؟
یکی دیگر از موضوعاتی که کارشناسان نسبت به آن هشدار میدهند، استفاده از حیوانات برای حمل گردشگران است.
بر اساس این گزارش:
- اسبها در برخی مناطق ساعتهای طولانی زیر آفتاب کار میکنند و فرصت کافی برای استراحت ندارند.
- الاغها گاهی با کمبود آب و تغذیه مناسب مواجه هستند و فشار کاری بالایی را تحمل میکنند.
- شترها ممکن است ساعتها در شرایط نامناسب و با تجهیزات غیراستاندارد نگهداری شوند.
- فیلها نیز وزن سنگین صندلیهای مخصوص گردشگران و افراد را روی ستون فقرات خود تحمل میکنند.
متخصصان تأکید میکنند که اگرچه فیلها حیواناتی بزرگ و قدرتمند هستند، اما ساختار بدن آنها برای حمل مداوم انسان طراحی نشده است.
به گفته کارشناسان، بسیاری از فیلهایی که برای سواری دادن به گردشگران آموزش دیدهاند، در گذشته تحت روشهای سختگیرانه و گاه دردناک رام شدهاند؛ موضوعی که معمولاً از دید بازدیدکنندگان پنهان میماند.
مسابقات و نمایشهای سنتی حیوانات همچنان محل انتقاد هستند
برخی رویدادهای سنتی که با حضور حیوانات برگزار میشوند نیز همچنان با انتقاد گسترده فعالان محیطزیست روبهرو هستند.
یکی از شناختهشدهترین نمونهها، گاوبازی است که هنوز در برخی کشورها برگزار میشود. کارشناسان معتقدند این مسابقات، حتی در نسخههایی که خونریزی کمتری دارند، فشار روانی و آسیب جدی به حیوان وارد میکنند و نمیتوان آنها را سرگرمی بدون آسیب دانست.
چگونه میتوان سفری مسئولانهتر و دوستدار حیاتوحش داشت؟
کارشناسان تأکید میکنند که انتخاب گردشگران نقش مهمی در آینده این صنعت دارد.
اگر مسافران از شرکت در برنامههایی که بر پایه استفاده از حیوانات اسیر طراحی شدهاند خودداری کنند، تقاضا برای چنین فعالیتهایی نیز کاهش خواهد یافت.
آنها چند راهکار را برای تجربه گردشگری مسئولانه پیشنهاد میکنند:
- مشاهده حیوانات در زیستگاه طبیعی و با حفظ فاصله ایمن
- بازدید از مراکز معتبر حفاظت و نجات حیاتوحش که تماس مستقیم با حیوانات را ممنوع کردهاند
- انتخاب فعالیتهای طبیعتگردی بدون استفاده نمایشی از حیوانات
- حمایت از برنامههای گردشگری پایدار و دوستدار محیطزیست
به اعتقاد متخصصان، احترام واقعی به حیاتوحش زمانی معنا پیدا میکند که حیوانات بتوانند در محیط طبیعی خود و بدون دخالت انسان زندگی کنند.
چرا گردشگری مسئولانه اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
در سالهای اخیر، مفهوم «گردشگری مسئولانه» به یکی از مهمترین روندهای صنعت سفر تبدیل شده است.
گردشگران امروزی بیش از گذشته به پیامدهای زیستمحیطی و اخلاقی سفرهای خود توجه میکنند و ترجیح میدهند تجربههایی را انتخاب کنند که کمترین آسیب را به طبیعت، حیاتوحش و جوامع محلی وارد کند.
کارشناسان معتقدند حذف جاذبههایی که بر پایه بهرهبرداری از حیوانات شکل گرفتهاند، میتواند گام مهمی در حفاظت از گونههای مختلف و ارتقای استانداردهای رفاه حیوانات در صنعت گردشگری باشد.
جمعبندی
کارشناسان حوزه حفاظت از حیاتوحش هشدار میدهند که بسیاری از جاذبههای گردشگری مبتنی بر استفاده از حیوانات، واقعیتی متفاوت از آنچه در تبلیغات نمایش داده میشود دارند. عکس گرفتن با حیوانات وحشی، سواری با فیل، شتر یا اسب و برخی نمایشهای سنتی ممکن است با استرس، آسیبهای جسمی و شرایط نامناسب نگهداری حیوانات همراه باشد.
به همین دلیل، انتخاب آگاهانه گردشگران میتواند نقش مهمی در کاهش تقاضا برای این فعالیتها داشته باشد. سفر مسئولانه نهتنها تجربهای عمیقتر و اخلاقیتر برای مسافران ایجاد میکند، بلکه به حفظ حیاتوحش و حمایت از گردشگری پایدار نیز کمک خواهد کرد.
