صنعت حملونقل هوایی جهان پس از سالها نوسان و فشار ناشی از همهگیری کرونا، اکنون وارد مرحلهای تازه از رشد و ثبات شده است. بر اساس جدیدترین گزارشهای بینالمللی، پیشبینی میشود تعداد مسافران هوایی جهان در سال ۲۰۲۶ برای نخستینبار از مرز ۵ میلیارد نفر عبور کند؛ نقطه عطفی تاریخی که نشاندهنده بازگشت قدرتمند این صنعت به مدار رشد پایدار است.
همزمان با این تحول، سودآوری شرکتهای هواپیمایی نیز به بالاترین سطح خود در تاریخ رسیده و چشمانداز صنعت، با وجود چالشهای ژئوپلیتیکی و زنجیره تأمین، مثبت ارزیابی میشود.
افزایش سودآوری صنعت هوانوردی در سال ۲۰۲۵
انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) که نماینده حدود ۸۰ درصد از ترافیک هوایی جهان و بیش از ۳۶۰ شرکت هواپیمایی است، اخیراً پیشبینی سود خالص صنعت در سال ۲۰۲۵ را با افزایشی نزدیک به ۱۰ درصد به رقم بیسابقه ۳۹.۵ میلیارد دلار رسانده است.
این رقم نسبت به پیشبینی شش ماه قبل (۳۶ میلیارد دلار) رشد قابلتوجهی داشته و بیانگر افزایش اعتماد سرمایهگذاران و بهبود شرایط عملیاتی ایرلاینها در سطح جهانی است.
مدیرکل IATA، با اشاره به فشارهای اقتصادی و سیاسی موجود، تأکید کرده که صنعت هوانوردی توانسته انعطافپذیری کمنظیری از خود نشان دهد؛ بهویژه در حوزه حمل بار هوایی که فراتر از انتظار عمل کرده است.
رونق حمل بار هوایی و عبور از درآمد یک تریلیون دلاری
یکی از مهمترین محرکهای رشد صنعت هوانوردی در سالهای آینده، افزایش تقاضا برای حملونقل هوایی کالا است. پیشبینیها نشان میدهد:
- درآمد کل صنعت هواپیمایی در سال ۲۰۲۵ به ۱.۰۰۸ تریلیون دلار میرسد
- این رقم در سال ۲۰۲۶ به حدود ۱.۰۵۳ تریلیون دلار افزایش خواهد یافت
این برای نخستینبار است که صنعت حملونقل هوایی از مرز نمادین یک تریلیون دلار درآمد سالانه عبور میکند.
افزایش حجم بار هوایی
- حجم بار هوایی جهان در سال ۲۰۲۶ به ۷۱.۶ میلیون تُن خواهد رسید
- رشد سالانه: ۲.۴ درصد
این رشد نشان میدهد که تجارت جهانی، حتی در شرایط افزایش سیاستهای حمایتی و محدودکننده برخی کشورها، توانسته خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.
رکوردشکنی تعداد مسافران هوایی در جهان
بر اساس آخرین برآوردها، تعداد مسافران هوایی در سال ۲۰۲۵ به ۵.۲ میلیارد نفر خواهد رسید که نسبت به سال قبل ۴.۴ درصد رشد را نشان میدهد.
این رقم:
- رکورد ۴.۵۴ میلیارد مسافر در سال ۲۰۱۹ (پیش از کرونا) را با فاصله زیادی پشت سر میگذارد
- تحقق هدفی است که پیشتر برای سال ۲۰۲۴ پیشبینی شده بود اما به دلیل کرونا به تعویق افتاد
برای کشورهای در حال توسعه و بازارهایی مانند خاورمیانه و آسیا، این رشد میتواند فرصتهای اقتصادی، گردشگری و سرمایهگذاری قابلتوجهی ایجاد کند.
کاهش هزینه سوخت؛ نفس تازه برای ایرلاینها
یکی از عوامل کلیدی بهبود سودآوری شرکتهای هواپیمایی، کاهش هزینه سوخت است. پیشبینی میشود سهم سوخت از هزینههای عملیاتی:
- از ۳۱.۸ درصد در سال ۲۰۲۳
- به حدود ۲۵.۷ درصد در سال ۲۰۲۶
کاهش قیمت نفت و همچنین تضعیف نسبی دلار آمریکا، بهویژه برای شرکتهای هواپیمایی غیرآمریکایی، نقش مثبتی در افزایش حاشیه سود داشته است.
با این حال، حاشیه سود خالص صنعت در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ در سطح ۳.۹ درصد تثبیت خواهد شد؛ رقمی که اگرچه کمتر از اوج ۵ درصدی سال ۲۰۱۷ است، اما در مقایسه با زیانهای سنگین دوران کرونا، یک بازگشت چشمگیر محسوب میشود.
چالش جدی ایرلاینها با سازندگان هواپیما و موتور
در کنار این اخبار مثبت، چالشهای مهمی نیز وجود دارد. یکی از انتقادات اصلی صنعت هوانوردی، عملکرد شرکتهای سازنده هواپیما و موتور است.
IATA اعلام کرده:
- این شرکتها سودهای بالایی کسب میکنند
- اما در تحویل بهموقع هواپیما و موتور ناتوان بودهاند
- تأخیرها باعث افزایش هزینه و اختلال در برنامهریزی ایرلاینها شده است
به همین دلیل، انجمن بینالمللی حملونقل هوایی در حال بررسی اقدامات حقوقی برای دریافت غرامت از سازندگان است.
تفاوت چشمگیر سودآوری در مناطق مختلف جهان
با وجود رشد کلی صنعت، سودآوری ایرلاینها در مناطق مختلف جهان بسیار متفاوت است. پیشبینی سود خالص به ازای هر مسافر در سال ۲۰۲۶ به شرح زیر است:
- خاورمیانه: ۲۸.۶ دلار
- اروپا: ۱۰.۹ دلار
- آمریکای شمالی: ۹.۸ دلار
- آسیا-اقیانوسیه: ۳.۲ دلار
- آفریقا: ۱.۳ دلار
از نظر رشد تعداد مسافران نیز:
- آسیا-اقیانوسیه با ۷.۳٪ رشد پیشتاز است
- اروپا با ۳.۸٪
- آمریکای شمالی تنها ۱.۵٪ رشد خواهد داشت
این دادهها نشان میدهد که کانون رشد صنعت هوانوردی بهتدریج در حال حرکت به سمت شرق و خاورمیانه است.
چشمانداز صنعت هوانوردی؛ رشد محتاطانه اما پایدار
اکنون که بحران کرونا بهطور کامل پشت سر گذاشته شده، صنعت حملونقل هوایی وارد دورهای از رشد پایدار اما محتاطانه شده است. با این حال، عواملی مانند:
- تنشهای ژئوپلیتیکی
- مشکلات زنجیره تأمین
- سیاستهای تجاری جهانی
میتوانند مسیر این رشد را تحت تأثیر قرار دهند.
جمعبندی
عبور صنعت حملونقل هوایی از مرز ۵ میلیارد مسافر و یک تریلیون دلار درآمد نشاندهنده آغاز فصل جدیدی در هوانوردی جهانی است.
برای کشورهایی مانند ایران، رصد این تحولات میتواند فرصتهایی در حوزه:
- توسعه ناوگان
- افزایش ترانزیت هوایی
- جذب گردشگر
- و سرمایهگذاری در زیرساختهای هوایی
ایجاد کند.
صنعت هوانوردی جهان بازگشته است؛ اینبار هوشمندتر، محتاطتر و مقاومتر از گذشته.
