قیمت قوطی و پروفیل در بازه ای سه ماهه افزایشی نزدیک به صد درصدی داشته و از کیلویی 77 هزار تومان به کیلویی 144 هزار تومان رسیده است؛ این موضوع با نایاب شدن این محصول در بازار نیز مرتبط است و دلیل آن را می توان در شرایط بازار و تنش های منطقه ای جستجو کرد.
بازار مقاطع فولادی به ویژه قوطی و پروفیل، یکی از حساس ترین بخش های صنعت ساختمان و تولید صنعتی در کشور است که به شدت تحت تاثیر شرایط سیاسی، اقتصادی و حتی امنیتی قرار می گیرد. در دوره های تنش و شرایط جنگی که در یک سال گذشته دو بار شاهد آن بودیم، رفتار این بازار از حالت عادی خارج شده و با نوسان های شدید قیمتی و محدودیت در عرضه همراه می شود. این وضعیت معمولا باعث می شود کارخانه ها و تولیدکنندگان برای مدیریت ریسک، سیاست های فروش خود را تغییر دهند. در چنین شرایطی، افزایش قیمت پروفیل و محدود شدن فروش پدیده ای غیر عادی محسوب نمی شود، بلکه نتیجه مستقیم اختلال در زنجیره تامین، افزایش نااطمینانی در قیمت مواد اولیه و رشد تقاضای هیجانی در بازار است. در ادامه این موضوع را بررسی خواهیم کرد.
دلیل اصلی توقف عرضه قوطی
در ماه های اخیر، همزمان با افزایش تنش های سیاسی و بروز نااطمینانی در فضای اقتصادی، عرضه قوطی پروفیل در بازار با کاهش محسوسی مواجه شده است. این کاهش بیشتر ناشی از ترکیب چند عامل همزمان است که از یک سو تولید را تحت تاثیر قرار داده و از سوی دیگر باعث افزایش تقاضای هیجانی و رفتارهای احتیاطی در میان تولیدکنندگان شده است. نتیجه این شرایط، محدود شدن فروش و در برخی موارد توقف موقت عرضه توسط کارخانه ها بوده است. مهمترین عواملی که باعث ایجاد این شرایط محدودیت و همینطور افزایش قیمت قوطی پروفیل می شوند، از این قرارند:
نوسان قیمت بالا: یکی از مهم ترین دلایل توقف یا محدود شدن عرضه، نوسانات شدید قیمت در بازار فولاد و مقاطع آهنی است. در چنین شرایطی کارخانه ها معمولا فروش خود را متوقف یا سهمیه بندی می کنند تا ابتدا وضعیت قیمت ها در بازار مشخص تر شود. این اقدام به آنها کمک می کند از فروش محصول با قیمت پایین تر از نرخ واقعی در زمان جهش قیمت جلوگیری کنند و ریسک زیان مالی را کاهش دهند.
تنش های منطقه ای: افزایش تنش های سیاسی و شرایط شبه جنگی در منطقه باعث ایجاد اختلال در زنجیره تامین و افزایش نااطمینانی در بازار شده است. در برخی موارد حتی گزارش هایی از آسیب به خطوط تولید یا کاهش ظرفیت برخی واحدهای فولادی مطرح شده که این موضوع فشار بیشتری بر عرضه وارد کرده است. این وضعیت باعث می شود کارخانه ها با احتیاط بیشتری در عرضه محصول عمل کنند.
مشکلات تامین مواد اولیه: تولید قوطی پروفیل وابستگی مستقیم به ورق فولادی دارد و اتفاقی که برای مجتمع فولاد مبارکه افتاد باعث شد تا این مشکل به یکی از اصلی ترین دلایل توقف تولید پروفیل منجر شود. حملات آمریکا و اسرائیل در 7 و 11 فروردین به مجتمع فولاد مبارکه باعث شد تا تولید در اصلی ترین تامین کننده مواد اولیه کارخانه های تولید کننده قوطی متوقف شده و این شرایط نابسامان پیش بیاید.
نوسانات قیمت ارز: در دو ماه گذشته، بازار ارز نوسانات شدیدی را تجربه کرده و سقف های قیمتی بالایی ثبت شده است. از آنجا که قیمت پروفیل و سایر مقاطع فولادی وابستگی بسیار بالایی با این متغیر اقتصادی مهم دارند، این نوسانات باعث بی ثباتی در قیمت تمام شده محصول شده و کارخانه ها را در تصمیم گیری برای فروش محتاط کرده است. در نتیجه بسیاری از تولیدکنندگان فروش را متوقف یا محدود کرده اند تا از ریسک تغییرات ناگهانی قیمت جلوگیری کنند.
مشکلات حمل و لجستیک: شرایط بحرانی و تنش های منطقه ای همچنین باعث اختلال در حمل و نقل شده است. افزایش ریسک مسیرهای حمل، تاخیر در جابجایی کالا و به هم ریختگی برنامه های توزیع باعث شده نظم عرضه در بازار فولاد مختل شود. این مسئله در نهایت به کاهش دسترسی سریع مشتریان به محصول و محدود شدن عرضه در سطح بازار منجر شده است.
جایگاه احتکار در این چرخه کجاست!؟
در کنار عوامل رسمی و ساختاری که باعث محدود شدن عرضه قوطی پروفیل می شوند، موضوع احتکار یا اصطلاحا انباشت غیرشفاف کالا نیز در برخی دوره های بحرانی می تواند نقش تشدید کننده داشته باشد. در شرایطی که بازار با نوسان شدید قیمت، کمبود عرضه و نااطمینانی روبرو است، برخی فعالان ممکن است به جای عرضه تدریجی محصول، بخشی از موجودی خود را نگه دارند تا در قیمت های بالاتر یا زمان تثبیت بازار آن را عرضه کنند. این رفتار لزوما همیشه به معنی احتکار سازمان یافته نیست، اما در عمل می تواند باعث کاهش مصنوعی عرضه در بازار و تشدید کمبود شود.
در چنین فضایی، گزارش هایی مانند کشف حجم بالای لوله و پروفیل در برخی واحدهای صنعتی، از جمله مورد مطرح شده در ۲۰ اردیبهشت در شهرک صنعتی مورچه خورت اصفهان با حدود ۷۰ هزار تن موجودی، نشان می دهد که بخشی از کالا ممکن است خارج از چرخه فروش عادی نگهداری شده باشد. این موضوع معمولا توسط نهادهای نظارتی بررسی می شود تا مشخص شود آیا این انباشت ناشی از مشکلات تولید و فروش بوده یا با هدف سودجویی و اثرگذاری بر قیمت بازار انجام شده است. در هر صورت، حتی احتمال چنین رفتارهایی می تواند انتظارات تورمی را در بازار افزایش داده، تصمیم گیری کارخانه ها و خریداران را محتاطانه تر کرده و به دنبال آن باعث افزایش قیمت قوطی و پروفیل شود.
در این شرایط چطور خریدی خوب داشته باشیم؟
در شرایطی که قیمت پروفیل در سقف تاریخی خود قرار دارد و شرایط تنش و نااطمینانی بر بازار چیره شده است، خرید هوشمندانه بیشتر از همیشه اهمیت پیدا می کند. در چنین فضایی، تصمیم های عجولانه معمولا منجر به خرید در سقف قیمت یا گیر افتادن در نوسانات بازار می شود. بنابراین خریدار حرفه ای باید هم به شرایط لحظه ای بازار توجه کند و هم استراتژی مشخصی برای زمان بندی، تامین و مدیریت ریسک خرید داشته باشد. در واقع باید گفت در این اوضاع، به جای تمرکز روی قیمت خرید، لازم است که به سراغ ارزیابی ریسک ها بروید.
مهمترین نکاتی که می توانید از آنها برای داشتن خریدی خوب و به صرفه کمک بگیرید، از این قرارند:
- خرید پله ای (مرحله ای): در بازارهای نوسانی، بهترین روش این است که خرید به صورت یک جا انجام نشود. تقسیم خرید به چند مرحله باعث می شود ریسک خرید در قیمت های بالا کاهش پیدا کند و میانگین قیمت تمام شده منطقی تر شود. این روش به خصوص زمانی مهم است که بازار هنوز به ثبات نرسیده و روند قیمت ها مشخص نیست.
- رصد مداوم قیمت ارز و ورق فولادی: چون قیمت قوطی پروفیل به طور مستقیم به نرخ ارز و قیمت ورق وابسته است، بررسی روزانه این دو عامل می تواند دید خوبی از روند بازار بدهد. تغییرات ناگهانی ارز معمولا اولین سیگنال برای افزایش یا کاهش قیمت مقاطع فولادی است و می تواند تصمیم خرید را تحت تاثیر قرار دهد.
- خرید از تامین کنندگان معتبر: در بازارهای پرنوسان، ریسک های مربوط به تامین کالا و تحویل به موقع افزایش پیدا می کند. خرید از کارخانه ها یا تامین کنندگان معتبر مانند آهن پرایس و شناخته شده باعث می شود احتمال مشکلاتی مانند تاخیر، تغییر کیفیت یا عدم تحویل کاهش یابد. این موضوع در شرایط کمبود عرضه اهمیت بیشتری پیدا می کند.
- پرهیز از خرید هیجانی: در زمان هایی که خبر کمبود یا افزایش قیمت قوطی و پروفیل منتشر می شود، بازار معمولا با رفتار هیجانی روبرو می شود. خرید در چنین لحظاتی ممکن است منجر به پرداخت قیمت های غیرواقعی شود. بهتر است قبل از تصمیم گیری، چند روز روند بازار بررسی شود تا از تصمیم های احساسی جلوگیری شود.
نتیجه گیری
در مجموع، بررسی وضعیت قیمت پروفیل نشان می دهد که محدود شدن عرضه و نوسانات شدید قیمت، نتیجه ترکیبی از عوامل اقتصادی، سیاسی و ساختاری است. تنش های منطقه ای، نوسانات نرخ ارز، مشکلات تامین مواد اولیه و اختلال در زنجیره حمل و نقل همگی به صورت همزمان فشار قابل توجهی بر تولید و عرضه وارد کرده اند. در چنین شرایطی، رفتار محتاطانه کارخانه ها در قالب محدودسازی فروش یا عرضه سهمیه ای، بیشتر به عنوان یک واکنش دفاعی برای مدیریت ریسک و جلوگیری از زیان های احتمالی قابل تحلیل است.
با این حال، نباید نقش عوامل غیر رسمی مانند احتکار را در قیمت پروفیل نیز نادیده گرفت؛ زیرا حتی احتمال وجود چنین رفتارهایی می تواند انتظارات بازار را تغییر داده و به تشدید نوسانات کمک کند. در نهایت، شرایط فعلی نشان می دهد که بازار فولاد و مقاطع پروفیل در دوره های بحرانی نیازمند شفافیت بیشتر، مدیریت دقیق تر عرضه و تصمیم گیری آگاهانه تر از سوی فعالان بازار و خریداران است تا از تشدید بی ثباتی و افزایش فشار قیمتی جلوگیری شود.
