در حالی که سواحل آفتاب‌گیر و آسمان‌خراش‌های تاریخی اروپا هنوز میزبان میلیون‌ها گردشگرند، تغییری آرام اما عمیق در بنادر قاره رخ می‌دهد. کشتی‌های تفریحی که زمانی نماد سفرهای لوکس و بی‌دغدغه بودند، اکنون با موجی از محدودیت‌ها روبه‌رو شده‌اند؛ زیرا شهرها به دنبال کنترل اُورتوریسم یا همان «ازدحام بیش از حد گردشگران» هستند.
از کانال‌های افسونگر آمستردام گرفته تا تالاب معروف ونیز، مقامات محلی عملاً پرچم زرد هشدار را بالا برده‌اند — نه برای عقب‌نشینی از صنعت گردشگری، بلکه برای ایجاد توازنی پایدار میان منافع اقتصادی و آسایش ساکنان.
این روند که تا اکتبر ۲۰۲۵ به‌طور گسترده اجرا خواهد شد، نشان می‌دهد که دوران رشد بی‌حد گردشگری دریایی به پایان رسیده و جای خود را به سیاست‌های واقع‌بینانه و زیست‌محور داده است.
بحران اُورتوریسم در قلب اروپا
اروپا همواره در مرکز گردشگری شهری جهان قرار داشته، اما رشد فزاینده‌ی ورود کشتی‌های تفریحی، حالا به یک چالش اجتماعی و محیط‌زیستی تبدیل شده است.
در آمستردام، شهری که یکی از بالاترین نسبت‌های گردشگر به ساکن را دارد، خیابان‌های باریک در فصل اوج سفر مملو از جمعیت است. اگرچه این ازدحام درآمد بالایی برای کسب‌وکارها و دولت محلی به همراه دارد، اما نارضایتی عمومی نیز افزایش یافته است.
به گفته‌ی یک فروشنده در تریِسته:
بدون مسافران کشتی‌ها، ما درآمدی نداریم.
اما آمار چیز دیگری می‌گویند: زیرساخت‌ها تحت فشارند و کیفیت زندگی کاهش یافته است. در سال ۲۰۲۴، بیش از ۳۰ میلیون مسافر از طریق بنادر اروپایی سفر کردند و پیش‌بینی می‌شود این عدد با وجود اعتراض‌ها همچنان افزایش یابد.
در نتیجه، محدودیت‌های تازه و الزامات محیط‌زیستی در حال تغییر نقشه‌ی سفرهای دریایی قاره‌ی سبز هستند.
ونیز و نبرد برای حفظ تالاب غرق‌شده
نمونه‌ی بارز این تغییرات را می‌توان در ونیز دید؛ شهری که به دلیل فرسایش بستر تالاب و آلودگی ناشی از کشتی‌ها، از اوت ۲۰۲۱ عبور کشتی‌های بالای ۲۵هزار تُن را از کانال جودِکا و حوضچه‌ی سن‌مارکو ممنوع کرد.
این تصمیم که ریشه در مصوبه‌ی سال ۲۰۱۲ پس از حادثه‌ی کشتی «کوستا کنکوردیا» دارد، با هدف محافظت از اکوسیستم شکننده‌ی تالاب اتخاذ شد. طبق برنامه‌ی جدید، تا سال ۲۰۲۷ کشتی‌های حداکثر ۶۰هزار تُن می‌توانند از مسیر مالاموکو–مارگِرا تردد کنند — نوعی مصالحه بین صنعت گردشگری و محیط زیست.
با این حال، ایتالیا در حال بررسی طرحی برای کاهش ۲۰ درصدی ترافیک کشتی‌ها در تالاب ونیز است. در فصل ۲۰۲۵ بازدید کشتی‌های بزرگ ۱۵٪ کاهش یافت، اما کشتی‌های کوچک‌تر موقتاً جای آن‌ها را پر کردند.
آمستردام و کاهش نیم‌قرنی در ورود کشتی‌ها
در شمال اروپا، بندر آمستردام که سالانه حدود ۱۰۵ میلیون یورو درآمد مستقیم از گردشگری دریایی دارد، تصمیم به محدودسازی جدی گرفته است. شورای شهر در ژوئیه ۲۰۲۴ اعلام کرد که تا سال ۲۰۲۶ تعداد اسکله‌ها از دو به یک کاهش می‌یابد و فقط ۱۰۰ سفر دریایی در سال مجاز خواهد بود — تقریباً نصف رقم ۱۹۰ سفر در سال ۲۰۲۴.
ترمینال اصلی مسافران نیز تا سال ۲۰۳۵ به منطقه‌ی «اُوست» منتقل خواهد شد تا از ازدحام در مرکز شهر کاسته شود. از ژانویه‌ی ۲۰۲۷ همه‌ی کشتی‌ها موظف‌اند از برق ساحلی (shore power) برای کاهش آلودگی استفاده کنند. همچنین کشتی‌های رودخانه‌ای بدون گواهی «Green Award» از سال آینده اجازه‌ی فعالیت نخواهند داشت.
اپراتورهای گردشگری این تصمیمات را «حمله‌ای مستقیم به صنعت» توصیف کرده‌اند، چرا که تنها در سال گذشته ۲۵۷ میلیون یورو از هزینه‌های مستقیم مسافران نصیب اقتصاد محلی شد.
بارسلون؛ از ازدحام تا اصلاح مسیر
بارسلونا، یکی از پرترافیک‌ترین مقاصد دریایی اروپا، نیز در مسیر اصلاح قرار گرفته است. شهردار «خولی کولبونی» در ژوئیه ۲۰۲۵ توافقی را با مقامات بندری امضا کرد که تا سال ۲۰۳۰ تعداد پایانه‌ها در منطقه‌ی «موئِله آدوسادو» از هفت به پنج کاهش یابد.
این اقدام، ظرفیت پذیرش کشتی‌ها را حدود ۱۶ درصد کاهش داده و هدف آن بازگرداندن تعداد روزانه‌ی مسافران از ۳۷هزار به حدود ۳۱هزار نفر است. ترمینال‌های شمالی و سپس A و B تعطیل خواهند شد و ترمینال C به نقطه‌ی مرکزی تبدیل می‌شود.
با وجود رشد ۲۰ درصدی تعداد مسافران در سال ۲۰۲۵، مقامات تأکید دارند که «برای نخستین‌بار رشد گردشگری دریایی در بارسلونا مهار شده است».
ریویرا فرانسه؛ از کن تا نیس در کشمکش تصمیم
در امتداد ریویرا فرانسه، شهر کن اعلام کرده است که از ژانویه ۲۰۲۶ ورود کشتی‌های بیش از ۳۰۰۰ مسافر را ممنوع می‌کند تا از آلودگی و ازدحام بکاهد. در مقابل، شهر نیس شاهد تصمیم‌گیری‌های ناپایدار بوده است: ابتدا محدودیت برای کشتی‌های بالای ۴۵۰ مسافر وضع شد، سپس بحث ممنوعیت کلی مطرح گردید که با مخالفت اصناف و اداره‌ی بنادر روبه‌رو شد.
در نهایت، از ژوئیه ۲۰۲۵ فقط کشتی‌های زیر ۹۰۰ مسافر اجازه‌ی پهلوگیری خواهند داشت؛ اقدامی میانه برای حفظ تعادل میان اقتصاد و محیط زیست.
چالش‌های کروزهای رودخانه‌ای و راه‌حل‌های نوآورانه
در بخش سفرهای رودخانه‌ای، انجمن اروپایی کروزهای رودخانه‌ای که ۹۰٪ ناوگان قاره را نمایندگی می‌کند، با چالش‌هایی مشابه مواجه است. الزام دریافت گواهی زیست‌محیطی در آمستردام و محدودیت اسکله‌ها باعث شده برخی شرکت‌ها مانند Riverside Luxury و Amadeus به بنادر دورتر بروند.
شرکت‌هایی مانند AmaWaterways نیز مسیر خود را با خلاقیت تطبیق داده‌اند و در شهر زاندام پهلو می‌گیرند که با یک شاتل کوتاه به مرکز آمستردام متصل است. در همین حال، برخی مسافران به‌جای سفرهای شمال اروپا، مسیر راین–دانوب را انتخاب می‌کنند که محدودیت کمتری دارد.
آینده‌ی گردشگری دریایی اروپا؛ سازگاری یا سقوط؟
آنچه در حال وقوع است، شاید نه پایان کشتی‌های تفریحی، بلکه آغاز دوره‌ای تازه از گردشگری مسئولانه و پایدار باشد.
اروپا می‌کوشد میان اقتصاد گردشگری و سلامت شهری تعادل برقرار کند. هرچند کاهش تردد کشتی‌ها می‌تواند درآمد برخی بنادر را کم کند، اما در بلندمدت ممکن است به نفع کیفیت زندگی شهروندان و پایداری محیطی تمام شود.
در نهایت، صنعت کروز اروپا با انتخابی بزرگ روبه‌روست: تغییر برای بقا یا ادامه‌ی مسیر تا بن‌بست.
