اگر جعبه هر محصولی را برگردانید، معمولاً در قسمت پایین آن چندین لوگو و نشان رسمی مشاهده میکنید. بیشتر ما توجه خاصی به این علامتها نمیکنیم، اما هر کدام از آنها نشان میدهند که محصول برای عرضه در بازارهای مشخص یا رعایت استانداردهای ایمنی، کیفیت و آزمایشهای فنی، مراحل خاصی را پشت سر گذاشته است. احتمالاً تاکنون نشانهایی مانند ETL Listed از شرکت Intertek یا UL Listed و UL Certified را روی بستهبندی محصولات دیدهاید.
بسته به کشوری که در آن زندگی میکنید، ممکن است با نشان EAC نیز روی بستهبندی برخی محصولات روبهرو شده باشید. علامت Eurasian Conformity (EAC) نشان میدهد که محصول، الزامات و استانداردهای تعیینشده توسط اتحادیه گمرکی اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) را با موفقیت پشت سر گذاشته است.
داشتن گواهی EAC به این معناست که محصول میتواند بهصورت قانونی در تمام کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا شامل ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان و روسیه خریدوفروش شود.
در فروشگاههای اینترنتی مانند آمازون، گاهی محصولات الکترونیکی ارزانقیمت و بدون برند معتبری دیده میشوند که سعی میکنند بدون دریافت این گواهیها وارد بازار شوند. به همین دلیل، بهتر است از خرید چنین محصولاتی خودداری کنید.
دریافت گواهی EAC دقیقاً چه مفهومی دارد؟
عملکرد نشان EAC تا حد زیادی شبیه نشان CE است که روی بسیاری از محصولات الکترونیکی مشاهده میشود. وجود این علامت به این معناست که محصول با مقررات فنی تعیینشده توسط اتحادیه گمرکی اوراسیا مطابقت دارد.
بخش زیادی از این مقررات بر اساس استانداردهای قدیمی کشورهای عضو تدوین شدهاند؛ برای مثال استاندارد GOST-R روسیه یا GOST-K قزاقستان. هدف اصلی این قوانین، حفظ ایمنی مصرفکنندگان و حفاظت از محیطزیست است. اتحادیه اقتصادی اوراسیا تاکنون ۵۲ مقررات فنی را برای گروههای مختلف محصولات تصویب کرده است.
بهطور کلی، سه روش برای دریافت نشان EAC وجود دارد که انتخاب هر کدام به نوع محصول و محل تولید آن بستگی دارد؛ یعنی اینکه محصول در یکی از کشورهای عضو اتحادیه تولید شده باشد یا توسط یک شرکت خارجی وارد این بازار شود. این سه روش عبارتاند از:
- گواهی انطباق EAC (EAC Certificate of Conformity)
- اظهارنامه انطباق EAC (EAC Declaration of Conformity)
- گواهی ثبت دولتی (Certificate of State Registration)
مهمترین تفاوت میان گواهی انطباق و اظهارنامه انطباق در نحوه انجام آزمایشها است. در اظهارنامه انطباق، تولیدکننده میتواند با ارائه نتایج آزمایشها و مدارک خود، مطابقت محصول با استانداردها را اعلام کند. اما برای دریافت گواهی انطباق، انجام آزمایش توسط یک آزمایشگاه مستقل و مورد تأیید الزامی است و گواهی نیز باید توسط یک نهاد رسمی صدور گواهینامه صادر شود.
از سوی دیگر، گواهی ثبت دولتی نشان میدهد که برخی محصولات از نظر الزامات بهداشتی مورد تأیید هستند. این گواهی معمولاً برای محصولاتی مانند مواد غذایی و نوشیدنیها، محصولات بهداشتی یا تجهیزاتی که با مواد غذایی و آب در تماس هستند، صادر میشود.
اگر محصولی مشمول مقررات EAC نباشد، همچنان باید استانداردهای داخلی کشور عضو مربوطه را رعایت کند. برای مثال، استاندارد GOST-R روسیه همچنان برای بسیاری از این محصولات اهمیت دارد.
نشانهای EAC و CE شبیه هستند، اما یکسان نیستند
یکی دیگر از علامتهایی که روی بسیاری از محصولات دیده میشود، نشان CE است. این علامت نیز مانند EAC با هدف اطمینان از رعایت حداقل استانداردهای ایمنی، سلامت و حفاظت از محیطزیست روی محصولات درج میشود.
با این حال، تفاوت اصلی این دو نشان در بازار هدف آنهاست. نشان EAC مخصوص کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا است، در حالی که نشان CE برای کشورهای اتحادیه اروپا (EU) و منطقه اقتصادی اروپا (EEA) استفاده میشود.
هرچند برخی از مقررات این دو سیستم شباهتهایی با یکدیگر دارند، اما هیچگونه پذیرش متقابل بین آنها وجود ندارد و هر کدام استانداردها و فرآیندهای مستقلی دارند. بنابراین ممکن است محصولی که قرار است هم در اروپا و هم در کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا عرضه شود، مجبور باشد هر دو نشان را دریافت کند.
تفاوت مهم دیگر این است که تولیدکنندگان خارجی برای دریافت نشان CE معمولاً میتوانند خودشان فرآیند اعلام انطباق را انجام دهند و نیازی به نماینده مستقل ندارند؛ در حالی که در بسیاری از موارد برای دریافت گواهی EAC حضور یک نهاد یا نماینده تأییدشده ضروری است.
همچنین باید توجه داشت که در سیستم CE، سازمان مشخصی وجود ندارد که بهصورت مستقیم انطباق تمام محصولات را تأیید یا گواهی صادر کند. مسئولیت اصلی رعایت استانداردها بر عهده تولیدکننده است و او باید اطمینان حاصل کند که محصول با تمام قوانین مربوطه مطابقت دارد، مدارک لازم را نگهداری میکند و از نشان CE بهصورت قانونی استفاده میکند. البته در برخی موارد، شرکتها باید از یک نهاد ارزیابی مستقل مورد تأیید اتحادیه اروپا (Notified Body) نیز کمک بگیرند.
از آنجا که مسئولیت رعایت استانداردهای CE عمدتاً بر عهده خود تولیدکنندگان است، این نشان گاهی بهصورت غیرقانونی جعل یا سوءاستفاده میشود. یکی از بهترین راهها برای تشخیص نشان CE تقلبی، آشنایی با طراحی و مشخصات رسمی این علامت است.
در نهایت، قوانین و استانداردهایی که پایه و اساس نشانهای CE و EAC را تشکیل میدهند، گاهی بر بازارهای دیگر جهان نیز تأثیر میگذارند. یکی از نمونههای شناختهشده آن، الزام اتحادیه اروپا به استفاده از درگاه USB-C در آیفونهای اپل است؛ تصمیمی که باعث شد اپل طراحی محصولات خود را در سطح جهانی تغییر دهد.
