در سالهای اخیر، الگوی ارتباطی دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین و چهره محوری جریان «مگا» (MAGA)، از سطح رسانههای اجتماعی فراتر رفته و به بطن ساختار رسمی دولت ایالات متحده نفوذ کرده است. آنچه زمانی در قالب شوخیها، جنجالهای توییتری و ویدئوهای وایرال مطرح میشد، اکنون به بخشی از زبان ارتباطی رسمی دولت تبدیل شده است.
پدیدهای که برخی تحلیلگران آن را «سیاست به سبک WorldStar» مینامند، بر پایهی ایجاد شوک، تحریک احساسات و لذت جمعی از شکست طرف مقابل استوار است. این الگو نخست در فضای مجازی و میان کاربران جوان ظهور کرد، اما امروز به نظر میرسد به شاخصی تعیینکننده در رفتار سیاسی و رسانهای جریان حاکم در آمریکا بدل شده است.
از میمهای انتخاباتی تا گفتمان رسمی دولت
با گذشت سالها از نخستین حضور ترامپ در عرصه سیاست، نسل جدیدی از فعالان دیجیتال که در دوران او رشد کردهاند، اکنون در سمتهای کلیدی کاخ سفید و نهادهای دولتی حضور دارند. این نسل که با فرهنگ «میمسازی» و نبردهای آنلاین خو گرفتهاند، اکنون از همان ابزارها برای شکلدهی افکار عمومی از درون ساختار رسمی دولت استفاده میکنند.
نمونههای اخیر از فعالیتهای رسانهای دولت ترامپ گواهی بر این تغییر بنیادین است. از انتشار ویدیوهای تحریکآمیز با مضامین مهاجرتی گرفته تا پاسخهای غیرمتعارف سخنگویان رسمی دولت در شبکههای اجتماعی — همگی نشاندهنده تداوم همان روحیه «طعنه، تمسخر و جنگ دیجیتال» هستند که زمانی مختص فضای غیررسمی اینترنت بود.
سیاسیسازی بیسابقه دامنههای .gov
اما شاید نگرانکنندهترین نمود این روند را بتوان در نحوه استفاده از دامنههای رسمی دولت فدرال مشاهده کرد. در حالیکه در دولتهای پیشین، صفحات وب رسمی (.gov) همواره با رعایت بیطرفی و لحن نهادی منتشر میشدند، اکنون به ابزاری تبلیغاتی برای حمله به رقبای سیاسی تبدیل شدهاند.
گزارشها حاکی است که در بحبوحه تعطیلی ۳۵ روزه دولت فدرال — که طولانیترین در تاریخ آمریکا محسوب میشود — چندین نهاد کلیدی از جمله وزارت دادگستری، وزارت کشاورزی و وزارت بهداشت، در صفحات اصلی وبسایتهای خود پیامهایی منتشر کردهاند که مستقیماً حزب دموکرات را عامل بحران معرفی میکند.
در یکی از این پیامها که در وبسایت وزارت کشاورزی درج شده، آمده است:
دموکراتهای سنا تاکنون ۱۳ بار رأی به عدم تأمین بودجه برنامه کمک غذایی دادهاند. در نتیجه هیچ مزایایی در اول نوامبر پرداخت نخواهد شد. آنها باید تصمیم بگیرند: ادامه حمایت از مهاجران غیرقانونی یا بازگشایی دولت برای حمایت از مادران و کودکان آمریکایی.
چنین بیانیههایی که در قالب اطلاعرسانی عمومی منتشر میشوند، در واقع نوعی تبلیغات حزبی در بستر منابع عمومی هستند — امری که تا پیش از ظهور گفتمان «مگا» در دولتهای آمریکا بیسابقه بود.
تغییر قواعد بازی سیاست دیجیتال
این اتفاقات تنها یک تغییر در سبک ارتباطی نیستند؛ بلکه بازتابی از تحول در تعریف مشروعیت سیاسی و مرزهای اخلاقی ارتباطات دولتی بهشمار میروند. در دنیایی که رقابت سیاسی به میدان جنگ محتوایی تبدیل شده، هر کلیک، هر بازدید و هر شوک رسانهای ارزشی سیاسی دارد.
ترامپ و تیم رسانهایاش این واقعیت را بهخوبی درک کردهاند: اگر میلیونها شهروند در زمان بحران به سایتهای رسمی دولت مراجعه میکنند، همان فضا میتواند به سکوی تبلیغاتی قدرتمندی برای القای پیامهای حزبی بدل شود.
نتیجهگیری
نفوذ گفتمان «میممحور» به ساختار رسمی دولت آمریکا، نشانهای از تغییر پارادایم ارتباطات سیاسی در قرن بیستویکم است. دیگر مرزی میان فضای غیررسمی و رسمی، میان شوخی و خبر، یا میان سرگرمی و سیاست باقی نمانده است.
تصاحب دامنههای دولتی توسط گفتمان ترامپی، نهفقط یک حرکت تبلیغاتی، بلکه بازتابی از تحولی عمیقتر در نحوه درک قدرت، اطلاعرسانی و مشروعیت سیاسی در آمریکای امروز است.
